مشاهده / بستن موضوعات

بررسی رابطه بين سرمايه فكری و عملكرد مالی شركتهای موجود در بازار سرمایه ایران

دسته بندی: حسابداری
1442 بازدید

چكيده:
سازمان ها در حال وارد شدن به اقتصاد مبتنی بر دانش هستند ، اقتصادی که در آن دانش و دارایی های نامشهود به عنوان مهمترین مزیت رقابتی سازمانها شناخته شده است . یکی از اجزای دارایی نامشهود سرمایه فکری می باشد که تاثیر مهمی بر عملکرد و پیاده سازی استراتزیک سازمان دارد از این رو شناسایی ، اندازه گیری و مدیریت سرمایه فکری دارای اهمیت خاصی است و منجر به مشاهده ارزش واقعی سازمان ها می شود.
برای سنجش سرمایه فکری طبقه بندی های مختلفی ارایه شده است که یکی از این طبقه بندی ها توسط پالیک به نام (ارزش افزوده سرمایه فکری) مطرح شده که از سه جزء کارایی سرمایه فیزیکی، کارایی سرمایه انسانی و کارایی سرمایه ساختاری می باشد. در این پژوهش ابتدا براساس مدل (ارزش افزوده سرمایه فکری) ، ارزش سرمایه فکری شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران برای دوره زمانی 7 ساله 1380 الی 1386 محاسبه و سپس ارتباط بین مولفه های سرمایه فکری و بازده مالی شرکتها مورد ارزیابی قرار گرفته است. جهت محاسبه عملکرد مالی از هشت شاخص عملکرد مالی مالی در پنج گروه معرف ارزش بازار ، سودآوری، فعالیت ، بازده سرمایه ، مبتنی بر ارزش آفرینی استفاده شده است.در تحقیق حاضر ، روش آماری استفاده شده جهت تجزیه و تحلیل داده ها ، رگرسیون چند گانه و ضرایب همبستگی می باشد. نمونه انتخابی شامل 73 شرکت بصورت پیوسته برای بازه زمانی 7 ساله بوده که اندازه شرکت بعنوان متغیر کنترلی در نظر گرفته شده است.
یافته ها حاکی از رابطه معنادار مثبت بین سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکتها و تاثیر مثبت اندازه شرکت بر روی سطوح برخورداری از سرمایه فکری و عملكرد مالی می باشد. باتوجه به این نتایج می توان توجه مدیران ، سهامداران ، سرمایه گذاران و سایر گروه های ذینفع را به منابع و توانمندیهای درون سازمانی جلب و بهره گیری از این مدل برای کسب بازده مالی بالاتر و دسترسی به ارزش واقعی شرکتها ،پیشنهاد کرد.
وازه های کلیدی: سرمایه فکری ،عملکرد مالی ،اندازه شرکت ،رگرسیون چندگانه، بورس اوراق بهادار تهران

 

 190صفحه فایل ورد (Word) فونت 14 منابع دارد قیمت 46000 تومان 

 

پس از پرداخت آنلاین میتوانید فایل کامل این پروژه را دانلود کنید 

 


چكيده: 1
مقدمه: 2
فصل اول:کليات تحقيق
1-1)مقدمه 4
2-1) بیان مسئله تحقیق 5
3-1) چارچوب نظري 7
4-1 ) اهمیت وضرورت پژوهش 8
5-1) اهداف پژوهش 9
1-5-1) اهداف علمي تحقيق 9
2-5-1)اهداف كاربردي تحقيق 10
6-1 )فرضیه های تحقیق 10
7-1) تعاریف واژه ها واصطلاحات پژوهش : 11
فصل دوم :مروری بر ادبيات تحقيق
1-2- مقدمه 16
2-2 ) بخش اول : نظريه هاي مربوط به سرمايه فكري 18
1-2-2 ) تعاريف مختلف سرمايه فكري 20
3-2)بخش دوم : مدل هاي طبقه بندي سرمايه فكري 21
1-3-2) ادوينسون و مالونه 22
2-3-2)روس و همكارانش 23
3-3-2) بونتيس 23
4-3-2) بروكينگ 24
5-3-2) سويبي 25
6-3-2) استوارت 26
7-3-2) يوستك و همكارانش 26
8-3-2) پتي 27
9-3-2) چن و همكارانش 27
10-3-2) پتي و گويتر 29
11-2-2) هانناس و لوونداهل 30
12-3-2) طبقه بندي مر و اسچوما 32
13-3-2) ليم و داليمور 32
14-3-2) طبقه بندي نورتون و كاپلان 33
15-2-2) طبقه بندي كنفدراسيون اتحاديه هاي تجاري دانمارك 33
4-2)بخش سوم: روش هاي اندازه گيري سرمايه فكري: 34
1-4-2) طبقه بندي روش هاي اندازه گيري سرمايه فكري 34
1-1-4-2) ارزش افزوده اقتصادي: 35
2-1-4-2) كارت نمره متوازن: 35
3-1-4-2) ترازنامه نامرئي: 36
4-1-4-2) كنترل دارايي هاي ناملموس: 36
5-1-4-2) روش جهت يابي تجاري اسكانديا: 37
6-1-4-2) شاخص سرمايه فكري: 37
7-1-4-2) نرخ بازده دارايي ها : 38
8-1-4-2) روش تشكيل سرمايه بازار: 38
9-1-4-2) كارگزار تكنولوژي : 39
10-1-4-2) روش سرمايه فكري مستقيم: 39
11-1-4-2) روش هاي مالي و مراحل اندازه گيري مالي سرمايه فكري: 40
12-1-4-2) مدل مديريت سرمايه فكري 40
13-1-4-2) كيوي توبين 42
14-1-4-2) هوش سرمايه انساني 43
15-1-4-2) مدل كارگزار فناوري 43
16-1-4-2)روش ارزشگذاري جامع 44
2-4-2) ارزيابي تحليلي – تطبيقي و مدل هاي سنجش سرمايه فكري 44
3-4-2) طبقه بندي شيوه هاي اندازه گيري سرمايه فكري از ديد کلاینت و دارن 46
1-3-4-2) روش هاي محاسبه مستقيم سرمايه فكري 46
2-3-4-2) روش هاي برآورد ارزش بازاري سرمايه 46
3-3-4-2) روش هاي برگشت دارايي ها 46
4-3-4-2) روش هاي كارت امتياز 47
5-2) نحوه محاسبه سرمايه فكري (با استفاده از مدل پاليك) و شاخصهای عملكرد مالي شركتها 53
1-5-2) محاسبه سرمايه فكري با استفاده از مدل پاليك 53
2-5-2) شاخصهای عملكرد مالي 55
6-2) بخش پنجم: سوابق تحقیق 65
1-6-2) پژوهش هاي مشابه انجام شده در داخل 65
2-6-2) پژوهش هاي مشابه انجام شده در خارج از كشور 71
3-6-2) تفاوت تحقیق حاضر با تحقیقات مشابه داخلی 76
فصل سوم :روش اجرای تحقيق
1-3 )مقدمه 79
2-3) روش تحقیق 79
3-3) قلمرو تحقیق 80
4-3 )روش های گردآوری اطلاعات 80
5-3 )ابزارگردآوری اطلاعات 81
6-3) مدل مفهومی تحقیق 82
6-3 )جامعه آماري تحقيق 83
7-3) آزمون فرضیه ها 84
8-3) روش تجزیه و تحلیل داده ها 85
1 -8-3) آزمون همبستگی 85
2-8-3 )رگرسیون چندگانه 86
3-8-3 ) آزمون نرمال بودن (کولموگروف- اسمیرنوف) 86
4-8-3 ) آزمون خود همبستگی(دوربین –واتسن) 87
5-8-3 )چند هم خطی 87
9-3 )شیوه اندازه گیری متغیرهای پژوهش : 88
10-3 ) متغیر های تحقیق : 97
فصل چهارم :تجزيه و تحليل داده ها
1-4) مقدمه 99
2-4 )شاخص های توصیفی متغیرها 100
3-4) روش آزمون فرضیه های تحقیق 102
1-3-4) بررسي اعتبار مدل 103
4-4) تجزیه و تحلیل فرضیه های تحقیق 104
1-4-4) بررسی فرض نرمال بودن متغیرهای وابسته: 105
2-4-4) تجزیه و تحلیل فرضیه اول: 106
1-2-4-4 )آزمون فرضیه فرعی اول : 107
2-2-4-4) آزمون فرضیه فرعی دوم : بين مولفه های سرمایه فکری و نسبت TOBIN Q شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد. 111
3-2-4-4 )آزمون فرضیه فرعی سوم : بين مولفه های سرمایه فکری و نسبت ارزش بازارهر سهم به عايدي(P/E) شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد. 114
4-2-4-4) آزمون فرضیه اصلی اول : ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري وشاخصهای ارزش بازار بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد. 119
3-4-4)فرضیه اصلی دوم : ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري ونسبت سودآوري بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد. 120
4-4-4 )آزمون فرضیه اصلی سوم : ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري و نسبت های فعاليت بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد. 124
5-4-4) آزمون فرضیه اصلی چهارم: ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري و نسبتهای بازده سرمايه بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد. 128
1-5-4-4) آزمون فرضیه فرعی چهارم: بين مولفه های سرمايه سرمايه فكري و شاخص ROE از معیارهای بازده سرمایه رابطه وجود دارد. 128
2-5-4-4 )آزمون فرضیه فرعی پنجم : بين مولفه سرمايه سرمايه فكري و شاخصASR از معیارهای بازده سرمایه رابطه وجود دارد . 132
3-5-4-4) نتیجه آزمون فرضیه اصلی چهارم : ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري و نسبتهای بازده سرمايه بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد. 136
6-4-4 )آزمون فرضیه اصلی پنجم:ارتباط معني داري بين مولفه هایسرمايه فكري و شاخص مبتني برارزش آفريني EVAبعنوان معيارنوين عملكرد مالي شركت وجود دارد. 137
7-4-4 )آزمون فرضیه اصلی ششم : بین اندازه شرکت بامیانگین سرمایه فکری و عملكرد مالي رابطه معنی داری وجود دارد. 142
8-4-4 )خلاصه نتایج آزمون فرضیه ها 144
فصل پنجم :نتيجه گيري و پيشنهادات
1-5 )مقدمه 146
2-5) ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها طبق شرایط متغیرها 146
1-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی اول 147
2-2-5) نتیجه فرضیه فرعی دوم 147
3-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی سوم 148
4-2-5 )نتیجه فرضیه اصلی اول 149
5-2-5 )فرضیه اصلی دوم 149
6-2-5) نتیجه فرضیه اصلی سوم 150
7-2-5)فرضیه اصلی چهارم 150
8-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی چهارم 151
9-2-5)فرضیه فرعی پنجم 151
10-2-5) نتیجه فرضیه اصلی چهارم 152
11-2-5 )نتیجه فرضیه اصلی پنجم 152
12-2-5 )نتیجه فرضیه اصلی ششم: 153
3-5 )نتیجه گیری کلی تحقیق 154
4-5) پیشنهادهایی مبتنی بریافته های تحقیق 154
5-5 )پیشنهادهایی برای تحقیق های آتی 155
6-5 )محدودیت های تحقیق 155
پيوست ها
پیوست الف) اسامی شرکتهای نمونه انتخاب شده و میانگین سرمایه فکری محاسبه شده: 158
پيوست ب) خروجي هاي آماري از نرم افزار SPSS 161
منابع و ماخذ
منابع فارسي: 174
منابع لاتین: 176
چکیده انگلیسی: 178

جدول 1-2 طبقه بندي پتي و گويتر 30
جدول 2-2 ويژگي هاي اصلي سيستم اندازه گيري 42
جدول 3-2 مقايسه ارزش گذاري سرمايه هاي فكري(رودو و لیلرت) 45
جدول 4-2 خلاصه روشهاي اندازه گيري سرمايه فكري به شرح جدول زير ارايه شده است: 47
جدول 5-2 روش هاي ارزشيابي سرمايه فكري IC ( گردآوري اریک سویبی) 47
جدول 6-2 شاخصها و گروهاي سنجش عملكرد مالي شركتها 56
جدول 1-3 خلاصه جامعه آماری و حجم نمونه ها 84
جدول 2-3 شاخصها و گروه هاي عملكرد مالي 90
جدول 1-4 : شاخص های توصیف کننده متغیرها تحت شاخص های مرکزی ، شاخص های پراکندگی وشاخص های شکل توزیع 100
جدول 2-4 : شاخص های توصیف کننده متغیرها ی وابسته تحت شاخص های مرکزی به تفکیک سال 101
جدول 3-4 : شاخص های توصیف کننده متغیرهای مستقل تحت شاخص های مرکزی به تفکیک سال 102
جدول 4-4:آزمون نرمال بودن- متغیروابسته 106
جدول 5-4 : ضریب همبستگی پیرسون ،سطح معنی داری و تعداد نمونه آماري بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و بازار به ارزش دفتری 107
جدول 6-4 : تحلیل واریانس رگریسون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و ارزش دفتری به بازار 108
جدول 7-4 : ضریب همبستگي،تعیین و آزمون دوربین واتسون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و ارزش دفتری به بازار 108
جدول 8-4 ضرایب معادله رگرسیون بین متغیرمولفه های سرمایه فکری و ارزش دفتری به بازار 110
جدول 9-4 : ضریب همبستگی پیرسون ،سطح معنی داری و تعداد نمونه آماري بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت TOBIN Q 112
جدول 10-4 : تحلیل واریانس رگریسون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت TOBIN Q 112
جدول 11-4 :ضریب همبستگي،تعیین وآزمون دوربین واتسون بین متغیرمولفه های سرمایه فکری ونسبتTOBIN Q 113
جدول 12-4 : ضرایب معادله رگرسیون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت TOBIN Q 113
جدول 13-4 : ضریب همبستگی پیرسون ،سطح معنی داری و تعداد نمونه آماري بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت P/E 115
جدول 14-4 : تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمايه فكري با نسبت P/E 116
جدول 15-4 : ضریب همبستگي، تعیین وآزمون دوربین واتسون مولفه های سرمايه فكري با نسبت P/E 116
جدول 16-4 : ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمايه فكري با نسبت P/E 117
جدول 17-4 :ضریب مولفه های سرمايه فكري وشاخصهای ارزش بازار(P/E .TOBIN Q. MBV) 119
جدول 18-4 : ضریب همبستگی پیرسون ، سطح معنا داری و تعداد نمونه آماری بین مولفه های سرمايه فكري با نسبت سودآوري 120
جدول19-4 تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمايه فكري با نسبت سودآوري –بازده دارایی ها 121
جدول 20-4 : ضریب همبستگی،تعیین وآزمون دوربین واتسون مولفه های سرمايه فكري با نسبت سودآوري- بازده دارایی ها(ROA) 121
جدول 21-4 :ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمايه فكري با نسبت سودآوري (ROA) 122
جدول 22-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داری بين مولفه های سرمايه فكري و نسبت فعاليت- گردش دارایی 125
جدول 23-4 : تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمايه فكري و نسبت فعاليت 125
جدول 24-4 : ضریب همبستگی ، تعیین و آزمون دوربین واتسون مولفه های سرمايه فكري و نسبت فعاليت – گردش دارایی 126
جدول 25-4 : ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمايه فكري با نسبت فعاليت 126
جدول 26-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داریمولفه های سرمایه فکری با بازده دفتری صاحبان سهام ROE 129
جدول 27-4 : تحلیل واریانس رگرسیون سرمایه فکری و بازده دفتری صاحبان سهام ROE 130
جدول 28-4 :ضریب همبستگی،تعیین وآزمون دوربین واتسون سرمایه فکری و بازده دفتری صاحبان سهام ROE 130
جدول 29-4 : ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمايه فكري با بازده دفتری صاحبان سهامROE 131
جدول 30-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داری بین مولفه های سرمایه فکری و بازده صاحبان سهام ASR 133
جدول 31-4 : تحلیل واریانس رگرسیون بین مولفه های سرمایه فکری و بازده صاحبان سهام ASR 134
جدول 32-4 :ضریب همبستگی ،تعیین و آزمون دوریبن واتسون بین رمایه فکری و بازده صاحبان سهام ASR 134
جدول 33-4 :ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمايه فكري با بازده صاحبان سهام ASR 135
جدول 34-4 : ضریب مولفه های سرمايه فكري وشاخصهای بازده سرمايه (ROE .ASR) 136
جدول 35-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داریمولفه های سرمایه فکری با ارزش افزوده اقتصادی 138
جدول 36-4 : تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمایه فکری با ارزش افزوده اقتصادی EVA 139
جدول 37-4 :ضریب همبستگی ، تعیین وآزمون دوریبن واتسون بین مولفه های سرمایه فکری باارزش افزوده اقتصادی 139
جدول 38-4 :ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمایه فکری باارزش افزوده اقتصادی 140
جدول 39-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی اندازه شرکت و مولفه های سرمایه فکری با عملکرد مالی 142
جدول 40-4 :تجزیه و تحلیل ضرایب معادله رگرسیون اندازه شرکت ،سرمایه فکری و شاخصهای عملکرد مالی 143
جدول 41-4 :خلاصه نتایج 144

 


نمودار 1-2 طرح ارزش اسكانديا 22
نمودار 2-2 مفهوم سازي سرمايه فكري از سوي بونتيس 24
نمودار 3-2 طبقه بندي سويبي از طريق چارچوب ناظر دارايي نامشهود 25
نمودار 4-2 مدل چن و همكارانش از سرمايه فكري و روابط بين آنها 27
نمودار 5-2 طبقه بندي اوليه توسط هانناس و لوونداهل 31
نمودار 6-2 طبقـــه بندي لــوونداهــل 31
نمودار 7-2 طبقه بندي ليم و داليمور 32
نمودار 8-2 چارچوب كارت امتيازي متوازن 33
نمودار 9-2 طبقع بندي كنفدراسيون تجاري دانمارك 34
نمودار 10-2 شبكه منابع و فعاليت هاي ناملموس 41
نمودار 1-3 مدل طبقه بندي داراييهاي يك شركت 82
نمودار 2-3 مدل تبييني تحقيق 82
نمودار 1-4 : نمودار پراکندگی متغیر ارزش بازاری به دفتری 110
نمودار 2-4 نمودار مقایسه ای بین مولفه های سرمایه فکری و مجموع ارزش بازاری به دفتری طی بازه زمانی 7 ساله. 111
نمودار 3-4 نمودار مقایسه ای بین سرمایه فکری و نسبت TOBIN Qطی بازه زمانی 7 ساله. 114
نمودار 4-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت TOBIN Q 114
نمودار 5-4 نمودار مقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری و مجموع نسبت P/E طی بازه زمانی 7 ساله. 117
نمودار 6-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت نسبت P/E 118
نمودار7-4 نمودار مقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری ومجموع نسبت سودآوريطی بازه زمانی7 ساله. 123
نمودار 8-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت سودآوري 123
نمودار9-4 نمودار مقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری ومجموع نسبت فعاليت طی بازه زمانی7 ساله. 127
نمودار 10-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت فعاليت 127
نمودار11-4 نمودار مقایسه ای سرمایه فکری و بازده دفتری صاحبان سهامROE طی بازه زمانی7 ساله. 131
نمودار 12-4 : نمودار پراکندگی متغیر بازده دفتری صاحبان سهامROE 132
نمودار 13-4 نمودار مقایسه ای بین سرمایه فکری وبازده صاحبان سهامASRطی بازه زمانی7 ساله. 135
نمودار 14-4 : نمودار پراکندگی متغیر بازده صاحبان سهام ASR 135
نمودار 15-4 نمودارمقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری و ارزش افزوده اقتصادی طی بازه زمانی7 ساله 140
نمودار 16-4 : نمودار پراکندگی متغیر ارزش افزوده اقتصادی

 

 

مقدمه:
با ورود به اقتصاد دانشي، دانش در مقايسه با ساير عوامل توليد مانند زمين ، سرمايه ، ماشين آلات و... از ارجحيت بيشتري برخوردار شده است . بطوري كه در اقتصاد ، دانش به عنوان مهمترين عامل توليد محسوب مي شود و از آن به عنوان مهمترين مزيت رقابتي سازمان ها ياد مي شود . همچنين با پيشرفت سريع تكتولوژي برتر ، بويژه در زمينه ارتباطات ، كامپيوتر و مهندسـي بيولوژي ، از دهه 70 الگوي رشد اقتصادي جهان بطور اساسي تغيير كرد و به دنبال آن ، دانـش به عنوان مهمتـرين سرمايه جايگزين سرمايه هاي پولــي و فيزيكي شد (چن و همکاران ،2005،ص388) . يكي از ويژگي هاي دانش اين است كه نامشهود است يعني غيرقابل لمس و غير محسوس است و ارزشگذاري و اندازه گيري آن خيلي سخت و منمودار است در صورتي كه درگذشته سازمان ها با استفاده از روش هاي حسابداري قادر بودن تا ارزش و اندازه توليد خود را به طور كامل محاسبه كنند ولي امروزه اين روش حسابداري داراي كارايي لازم نيستند. دانش به عنوان يكي از مهمترين اجزاي دارايي هاي نا مشهود محسوب مي شود اگر در گذشته بيشتر دارايي هاي سازمان ها مشهود بودند ولي امروزه قسمت اعظم دارايي هاي سازمان ها نامشهود هستند (سالیوانو همکاران،2002،ص9) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول
كليات تحقیق

 

 

 

 

 

1-1)مقدمه
تایلز ( 2004) دارايي نامشهودي كه به وسيله ي قانون حمايت شده اند وبه آنها عنوان مالكيت معنوي را داده اند و شامل حق الامتياز و كپي رايت و فرانشيزها و علائم و ماركهاي تجاري است ، برخي موارد از آنها در ترازنــامه منعكس مي شود ولي ســـايرداراييهـــاي نامشهود كه شامل سرمايه فكـري است و تحت اصول اقتصـــاد فراواني عمل مي كنند يعنـــي با استفاده بيشتر از ارزش آنهـــا كـاسته نمي شود ، معــمولا در ترازنــامه منعكس نمــي شود (چان ،2009،ص9) . فاصله زياد بين ارزش دفتري و ارزش بازاري شركت ها ، توجه زياد شركت ها را نسبت به كشف ارزش دارايي هاي نامشهود حذف شده از صورت مالي ،ايجاد كرده است ( لیو ،2002،ص14) .
طبق نظر "بونتیس " اكثر كشورهاي مختلف دنيا ( از جمله صنايع ايران) در حال استفاده از روشهاي سنتي حسابداري مالي هستند كه قرنها پيش براي يك محيط كسب و كار مبتني بر كارهاي يدي و دارايي ملموس مثل تجهيزات و ساختمان ايجاد شده بودند در حاليكه محيط كسب و كار مبتني بر دانش ، نيازمند مدلي است كه دارايي هاي ناملموس جديد سازماني مثل دانش و شايستگي نيروي انساني ، نوآوري ، روابط مشتري ، فرهنگ سازماني ، سيستم و فرايندها ، ساختار سازماني و غيره را در بر گيرد.بنظر می رسد گزارشات حسابداری سنتی بطور ناقص ارزش حقیقی بوجود آمده در شرکتها را منعکس کند ، شکاف بوجود آمده بین ارزش دفتری و بازار در بسیاری از شرکتها از جمله نارسایی های سیستم حسابداری سنتی در تقویم و انعکاس ارزش سرمایه فکری بوده که موجب بروز اختلاف یاد شده گردیده است (چان ،2009،ص5) .
در اين رابطه ، سرمايه فكري توجه روز افزون محققان دانشگاهي و دست اندر كاران سازماني را به خود جلب كرده است. کليه مديران وکارگزاران وسرمايه گذاران در شرکتهاي پذيرفته شده دربورس باتوجه به نتايج اين تحقيق می توانند با سنجش سرمایه فکری به ارزش ذاتی شرکت نزدیک شده و با اطلاع از میزان برخورداری شرکتها ازسرمایه فکری مي توانند بازده مالی مالی مورد نظر را مناسب ترپيش بيني كنند.

2-1) بیان مسئله تحقیق
در طول دهه 1980، مفروضات و عقايد نئوكلاسيك ها از سوي نگرش مبتني بر منابع به چالش كشيده شد. بنابر اظهارات "پن روس " مزيت رقابتي تنها با تركيبات مختلفي از محصولات و بازارها در يك صــنعت معين به دست نمي آيد ، بلــكه عمــدتاً از تفاوت در انواع مختلف منابع ســازماني نشاٌت مي گيرد .از آنجايي كه منابع هميشه قابل انتقال ، قابل تقليد و يا جايگزيني نمي باشد؛ ضروري است تا براي شناسايي منابع واقعي و پايدار به جاي توجه به بيرون ، توجه جدي به درون شركت ها به عمل آورد. سازمان ها در حال وارد شدن به اقتصاد مبتني بر دانش هستند.اقتصادي كه درآن دانش و دارايي هاي نامشهود به عنوان مهمترين مزيت رقابتي سازمان ها شناخته شده است. امروزه نحوه ي استفاده از دارايي هاي نامشهود تاثير بسيار مهمي در موفقيت وبقاي سازمان ها دارد به طوري كه اين موضوع باعث به وجود آمدن حوزه مطالعاتي و تحقيقاتي جديدي در مديريت شده است.در يك طبقه بندي ساده دارايي هاي نامشهود به دو دسته تقسيم مي شود كه يكي از مهـمترين اجزاء آن سرمايه فكري است كه تاثير مهمي بر روي عملكرد و پياده سازي استراتژي هاي سازماني دارد . از اين رو شناسايي و اندازه گيري و مديريت اين سرمايه فكري داراي اهميت خاص است (گلدی صدقي ،1386،ص25)4.
از سوي ديگر اغلب سرمايه هاي حسابداري فعلي از نقش و اهميت فزاينده حق مالكيت معنوي و دانش در سازمانهاي عصر نوين قافل بوده و از توان سنجش ارزش واقعي دارايي ها در محاسباتشان قاصرند. در حقيقت صورت هاي مالي در تشريح ارزش واقعي شركت ها از محدوديت هاي بسياري برخوردار هستند. در جوامع دانش محور كنوني ، بازده سرمايه فكري به كار گرفته شده بسيار بيشتر از بازده سرمايه هاي مالي به كار گرفته شده اهميت يافته است؛

اين به اين معناست كه در مقايسه با سرمايه هاي فكري، نقش و اهميت سرمايه هاي مالي در تعيين قابليت سود آوري پايدار،كاهش چشمگيري يافته است.بنابر این سرمایه فکری مظهر راهبرهای ارزش غیر محسوس شرکتها است و نقش فزاینده ای در عملکرد مشترک عوامل تولید(عامل چهارم) ایفا می نماید(چان،2009،ص12) .
در حقيقت مساله اصلي اين پژوهش بررسي نقش و اهميت سرمايه فكري در بازده مالي شركت ها است. در حقيقت اين پژوهش تلاشي براي ارزشگذاري سرمايه فكري در صورت هاي مالي به شمار مي آيد كه به دنبال پاسخ به سولات اساسي به شرح زير مي باشد:
1) آيا بين سرمايه فكري و ارزش بازار بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت رابطه اي وجود دارد ، اين رابطه چگونه است؟
2) آيا بين سرمايه فكري و نسبت های سودآوري بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت رابطه وجود دارد ، اين رابطه چگونه است؟
3) آيا بين سرمايه فكري و نسبتهاي فعاليت بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت رابطه وجود دارد ، اين رابطه چگونه است؟
4) آيا بين سرمايه فكري و بازده سرمايه بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت رابطه وجود دارد ، اين رابطه چگونه است؟
5) آيا بين سرمــايه فكري و شاخص مبتني بر ارزش آفريني بعنوان معيار عملــكرد مالي شركت رابطه وجود دارد و اين رابطه چگونه است؟
6) آيا بين هر يك از مولفه هاي سرمايه فكري و هريك از شاخص هاي عملكرد مالي شركت آنها رابطه وجود دارد ، اين رابطه چگونه است؟
7) و در نهايت اينكه تاثير اندازه شركت بر سرمايه فكري و عملكرد مالي شركت چگونه است ؟


3-1) چارچوب نظري
"دراكر" (1993) انديشمند معروف مديريت مي گويد: ما در حال وارد شدن به يك جامعه دانشي هستيم كه در آن منابع اقتصادي اصلي، ديگر سرمايه بيشتر،منابع طبيعي ونيروي كار بيشتر و... نيست .منابع اقتصادي اصلي دانش خواهد بود قرن 21 ، قرن اقتصادي دانشي است. قبل از اقتصاد دانشي ،اقتصاد صنعتي حاكم بوده كه در اين اقتصاد عوامل توليد ثروت اقتصادي، يكسري دارايي هاي فيزيكي و مشهود مانند زمين ، نيروي كار، پول و ماشين آلات و... بوده و از تركيب اين عوامل اقتصادي ،ثروت توليد مي شود.در اين اقتصاد،استفاده از دانش به عنوان عامل توليد ، نقش كمي داشته است اما در اقتصاد دانشي ، دانش يا سرمايه فكري به عنوان يك عامل توليد ثروت درمقايسه با سايردارايي هاي مشهود فيزيكي،ارجحيت بيشتري پيدا مي كند دراين اقتصـاد، داراييهاي فكري بخصوص سرمايه انسانی جزو مهمترين دارايي هاي سازمان محسوب ميشود و موفقيت بالقوه سـازمانها ريشه درقابليت هاي فكري آنها دارد تا دارايي هاي مشهود (گلدی ،1386،ص105)2.
در طي دهه گذشته كسب و كارها ، اهميت مديريت دارايي هاي نامشهود خود را درك كرده اند و توسعه مارك ها ، روابط سهامداران ، شهرت و فرهنگ سازمان ها را به عنوان مهمترين منابع مزيت پايدار تجاري خود در نظر گرفته اند. در اين اقتصاد توانايي خلق و استفاده از ارزش اين دارايي هاي نامشهود ، يك شايستگي اصلي را براي سازمان ها بوجود مي آورد (کینگ هانگ ،2009،ص10)3.
کندریک4 يكي از مشهورترين اقتصاددانان مطرح آمريكاست، مي گويد كه در سال 1925، نسبت سرمايه هاي تجاري نامشهود به سرمايه هاي تجاري مشهود 30 به 70 بوده است ولي اين نسبت در سال 1990 به ميزان 63 به 37 رسيده است؛ همچنين "لئو" مطرح مي سازد كه فقط در حدود 10 تا 15 درصد كل ارزش بازاري شركت ها را تشكيل مي دهند كه هنوز هيچ كاري در مورد اندازه گيري انها صورت نگرفته است)همان منبع).همچنين يكسري مطالعات انجام شده در سال 1999 در زمينه تركيب دارايي هاي هزاران شركت غيرمالي در طي سال هاي 1978 تا 1998 نشان داد كه رابطه بين دارايي ها نامشهود و مشهود 20 به 80 بوده و در سال 1998 ، اين نسبت تقريبا به 80 به 20 رسيده است. اين تغييرات قابل ملاحظه باعث ايجاد يكسري روش ها براي محاسبه ثروت شركت هايي شده است كه مهمترين دارايي هاي آنها ، دارايي هاي نامشهود بويژه فكري و دانش بوده است .
امروز سازمان ها نياز دارند تا بتوانند دارايي هاي خود را از نو و دوباره طبقه بندي كنند و بايد اين موضوع را درك كنند كه چگونه اين دارايي ها مي توانند اهداف استراتژيك آنها را حمايت كنند و سهم آنها را از ارزش سازمان بصورت كمي در آورند و بتوانند اين دارايي هاي خود را با دارايي هاي رقباي خود مقايسه كنند. براي اين منظور بايستي ابتدا طبقه بندي جديدي از دارايي هاي سازماني را در اين عصر ارائه كنيم.بي شك اين دارايي هاي نامشهود داراي ارزش هستند چون وقتي شركت ها (كسب و كارها) فروخته مي شوند و بخشي از ارزش آنها بصورت سرقفــلي نامــگذاري و برچسب مي خورد.بر طبق تفكر "هوريب " سرقفلــي، تفـــاوت بين ارزش واقــعي (بازاري) شـــركت وارزش دفــتري آن است (بونتیس ،2000، ص18) .
سرمايه فكري ، مجموع داراييهاي ناملموس سازمان اعم از دانش(بخشي از سرمايه انساني) ، سرمايه ساختاري ، سرمايه ارتباطي ، سرمايه سازماني ، سرمايه داخلي و سرمايه خارجي است "بونتيس" ابتدا به سه نوع سرمايه انساني ، ساختاري ، مشتري اشاره كرد و در سال 2000 طبقه بندي خود را به صورت سرمايه انساني ، سرمايه ساختاري ، سرمايه ارتباطي و دارايي يا مالكيت معنوي تغيير داد.
يك تفاوت كليدي مابين تعاريف ومدلهاي مختلف اندازه گيري سرمايه فكري برمي گردد به اولويتي كه هر يك از آنها به اندازهگيري سرمايه انساني و اجتماعي داخلي و خارجي ميدهند. برخي از اين مدلها تمايل دارند كه بر سرمايه مشتري تاكيد كنند در حاليكه برخي ديگر بر سرمايه انساني درون سازماني توجه مي نمايند و برخي ديگر يك نگرش كل نگر در خصوص مدلهاي موجود اندازه گيري دارائيهاي دانش به همراه مقايسه تطبيقي آنها فراهم ميكند .

4-1 ) اهمیت وضرورت پژوهش
در چند دهه گذشته فرايند توليد بسياري از كالاها و خدمات دچار دگرگوني و تحولات زيادي شده است. علاوه بر آن در اقتصاد دانش محور امروز ، موفقيت سازمانها در گرو توانايي مديريت داراييهاي نامشهوداست براساس نظرمر وهمکارانش دلایل توجه سازمانها به مدیریت سرمایه فکری عبارتند از :

1- یاری رساندن به سازمانها در جهت تنظیم استراتژیها
2- ارزیابی اجرای استراتژیها
3- ياري رساندن به سازمانها در جهت تصميمات گسترده و متنوع.
4- استفاده از نتايج اندازه گيري سرمايه فكري به عنوان مبنايي براي جبران خدمات.
5- ابلاغ اين داراييها به ذينفعان خارجي سازمانها
6- اندازه گيري ارزش و عملكرد مالي شركتها
اهميت اساسی انجام تحقيق حاضر، وجود نداشتن اقلامي به عنوان سرمايه فكري در صورت هاي مالي شركت ها و پنهان بودن اين اقلام در صورت هاي مالي شركت ها مي باشد و ازجمله دلايل ديگر انجام تحقيق ميتوان به فاصله زياد بين ارزش بازاري و ارزش دفتري شركت ها اشاره كرد كه تحقيقات را به سوي كشف عواملي ايجاد كننده اين فاصله مي باشد،مي كشاند. در گذشته بيشتر دارايي هايي سازمان ها مشهود بودند ولي امروزه قسمت اعظم دارايي هاي سازمان ها نامشهود هستند پس در اقتصاد امروزه موفقيت سازمان ها به توانايي مديريت اين دارايي هاي نا مشهود بستگي دارد.

5-1) اهداف پژوهش
1-5-1) اهداف علمي تحقيق
الف- بررسي رابطه ميان سرمايه فكري شركت و هريك از شاخص هاي عملكرد مالي شركت.
ب-شناخت ميزان رابطه بين مؤلفه بهره وري سرمایه انسانی وهريك ازشاخصهاي عملكرد مالي شركت.
ج-شناخت ميزان رابطه بين مؤلفه سرمايه ساختاري و هريك از شاخص هاي عملكرد مالي شركت.
د- شناخت ميزان رابطه بين مؤلفه سرمايه فيزيكي و هريك از شاخص هاي عملكرد مالي شركت.
ه-بررسي اثر اندازه شركت بر سرمايه فكري و شاخصهاي عملكرد مالي.

2-5-1)اهداف كاربردي تحقيق
از جمله اهداف كاربردي تحقيق ، نشان دادن اهميت سرمايه فكري به ذينفعـان صورت هاي مـــالي شركت مي باشد. تا منجر به اخذ تصميمات بهتر و دقيقتر مالي در مورد شركت ها از سوي سرمايه گذاران ، خود شركت ها ، اعتبار دهندگان ، شركت هاي سرمايه گذاري و غيره شود.

6-1 )فرضیه های تحقیق
فرضیه های تحقیق به سه گروه فرضیه اصلی تقسیم می شود گروه اول درمورد رابطه بین سرمايه فكري با هريك از شاخصهاي عملكرد مالي شركت بحث می کند وگروه دوم درمورد رابطه اجزاي سرمايه فكري با يكديگر و در گروه سوم به تاثير اندازه شركت بر سرمايه فكري مي پردازد .
فرضیه اصلی اول :ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري وشاخصهای ارزش بازار بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد.
فرضیه فرعی اول : بين مولفــه های سرمایه فکری و نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی دوم : بين مولفه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی سوم : بين مولفه های سرمایه فکری و نسبت P/E شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد.
فرضیه اصلی دوم :ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري ونسبت سودآوري ROA بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد.
فرضیه اصلی سوم :ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري و نسبتهاي فعاليت بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد.
فرضیه اصلی چهارم : ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري و نسبتهای بازده سرمايه بعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد.
فرضیه فرعی چهارم : بين مولفه های سرمايه سرمايه فكري و شاخصROE از معیارهای بازده سرمایه رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی پنجم :بين مولفه سرمايه سرمايه فكري و شاخص ASR از معیارهای بازده سرمایه رابطه وجود دارد .
فرضیه اصلی پنجم : ارتباط معني داري بين مولفه هایسرمايه فكري و شاخص مبتني بر ارزش آفريني EVA بعنوان معيارنوين عملكرد مالي شركت وجود دارد.
فرضیه اصلی ششم :بين اندازه شرکت بامیانگین کل سرمایه فکری و عملكرد مالي شركت رابطه معنی داری وجود دارد.

7-1) تعاریف واژه ها واصطلاحات پژوهش :
یکی ازنخستین اقداماتی که درفرآیند حل یک مسأله تحقیقی لازم به نظرمی رسد این است که اصطلاحات مهمی که درگذاره آن مسأله آمده ، به گونه عملیاتی تعریف شود(خاکی،1378،ص67)3. درتحقیق حاضر 9 واژه مهمی که تعریف عملیاتی آن لازم به نظرمی رسد عبارتنداز سود عملياتي ، سرمايه فكري ، سرمايه انساني ، سرمايه ساختاري ، سرمايه فيزيكي که درادامه سعی خواهد شد هریک ازاین واژه ها تعریف شود.
سرمايه فكري
سرمايه فكري شامل آن بخش از كل سرمايه يا دارايي شركت است كه مبتني بر دانش بوده و شركت ، دارنده و مالك آن به شمار مي آيد. بنابر اين ، تعريف سرمايه فكري هم مي تواند شامل خود دانش (كه به مالكيت فكري و يا دارايي فكري يك شركت تبديل شده) و هم نتيجه نهايي فرايند انتقال آن باشد. تعريف قانوني مالكيت معنوي، تنها مواردي نظير حق مالكيت اشياء نظير حق اختراع ، نشان تجاري و تكثير را شامل مي گردد. اين داراي ها ، تنها نمودار سرميه فكري است كه براي اهداف حسابداري مناسب مي باشند. پاليك در سال 1998و2000 ارزش افزوده كارايي سرمايه فكري را جهت اندازه گيري سرمايه فكري شركت ها ارائه كرد.

پاليك در مدلش سرمايه فكري متنمودار از سه جزء اصلي دانسته است كه براي ايجاد ارزش با هم در تعامل مي باشند اين سه جزء عبارتند از سرمايه انساني ، سرمايه ساختاري (سازماني) و سرمايه فيزيكي (پالیک،2002،ص119) .
ارزش افزوده فکری
در روش VAIC (ارزش افزوده سرمايه فكري) پاليك، براي بدست آوردن اطلاعات درباره ارزش كارايي ايجاد شده ، از دارايي هاي عيني و غير عيني درون يك شركت تهيه شده است. اين مدل با توانايي شركت نسبت به ايجاد ارزش افزوده شدهVA شروع مي شود. ارزش افزوده تفاوت بين IN,OUT است.منظور از OUT كل درآمد حاصل از فروش توليدات خدمات و سريس هاي ارائه شده به بازار مي باشد و منظوراز IN تمام هزينه هايي است كه جهت توليد كالاها، خدمات و سرويس ها هزينه شده است. در اين مدل (پاليك) هزينه كار (كل هزينه حقوق ، دستمزد و مزاياي آن) و هزينه استهلاك ، جزء هزينه هاي IN شامل نمي شود. حقوق و دستمزد نسبت به نقش فعاليت در فرايند ايجاد شده ارزش و هزينه استهلاك نيز به دليل اينكه وجوهي از شركت خارج نمي شود در VA جزء IN محسوب نمي شود.بنابراين جهت محاسبه ارزش افزوده VA مي بايد هزينه حقوق و دستمزد و استهلاك را به سود عملياتي اضافه نمود (هانگ ،2009 ،ص14) .
سرمايه انساني
سرمايه انساني ، به قابليت ها و مهارت ها و تخصص نيروي انساني سازمان اطلاق مي شود . سرمايه انساني برخوردار از تفكر است. هدف اوليه از سرمايه انساني ، نوآوري در كالا و خدمات و نيز بهبود فرايندهاي تجاري است. در اين تعريف سرمايه انساني بعنوان كل هزينه هاي حقوق ودستمزد شركت در نظر گرفته شده است (همان منبع، ص14)3 .
سرمايه ساختاري
سرمايه ساختاري شامل ظرفيت ها جهت درك نيازهاي بازار مي باشد و مواردي نظير حقوق اختراعات و دانش نهادينه شده در ساختار ها ، فرايندها و فرهنگ سازماني را در بر مي گيرد. سرمايه ساختاري دانشي است كه در پايان هر روز كاري در سازمان باقي مي ماند، به كل سازمان تعلق دارد ، قابل توليد شدن مجدد و به اشتراك گذاشتن با ديگران مي باشد.
دراين تعريف سرمايه ساختاري ازطريق كسرسرمايه انساني (كل حقوق ودستمزد پرداختي) ازارزش افزوده بدست مي آيد (همان منبع، ص14)4.
سرمايه فيزيكي
سرمايه فيزيكي شامل داراييهاي ثابت و مالي مي باشد كه جهت ايجاد ارزش افزوده در كالاها و خدمات استفاده مي شود. طبق اين تعريف سرمايه فيزيكي شامل جمع كل داراييها به كسر داراييهاي نامشهود مي گردد(همان منبع، ص15)1.
ارزش افزوده اقتصادی
ارزش افزوده اقتصادي عبارت است از اختلاف بين بازده سرمايه و هزينه سرمايه با احتساب تعديلات حسابداري می باشد EVA روش اندازه‌گيري ارزش اقتصادي (سود‌آوري) يك فعاليت،‌ بعد از در نظر گرفتن كل هزينه سرمايه، اعم از هزينه بدهي و هزينه حقوق صاحبان سهام مي‌باشد.
EVA از تفاوت بين نرخ بازده سرمايه‌گذاري ( r ) و هزينه سرمايه (C) و حاصلضرب آنها در ارزش دفتري سرمايه اي كه شركت به كار گرفته به دست مي‌آيد (خوش طینت وفلاحتي،1386، ص14)3.
EVA = (r-c) . capital
= (r . capital)-(c . capital) = NOPAT – (c . capital)
= C نرخ هزينه سرمايه
= Capital سرمايه
= R نرخ بازده سرمايه
= NOPAT سود خالص عملياتي بعد از ماليات
كليه وجوه نقدي كه در طول عمر فعاليت شركت ، بدون در نظر گرفتن منابع تامين مالي وجوه ، در شركت ريخته مي‌شود سرمايه نام دارد. استيوارت با تعديلاتي پيشنهاد سرمايه اقتصادي را مطرح مي‌سازد كه با تعريف حسابداران سازگار نيست.
از اين رو سرمايه اقتصادي شامل بدهيهاي هزينه ‌دار و حقوق صاحبان سهام و معادلهاي سرمايه است كه ارزش اقتصادي به كار گرفته شده از طرف شركت را نشان مي‌دهد (همان منبع، ص15)4.


سود خالص عملياتي پس از كسر ماليات :
سودي كه در محاسبه آن تنها سود حاصل از عمليات در نظر گرفته مي‌شود و اثر ثبتهاي غير نقدي ، هزينه هاي مالي و صرفه جوئي مالياتي ناشي از هزينه بهره در آن لحاظ نشده است. NOPAT سودي است كه براي تمام تامين كنندگان مالي شركت در دسترس مي‌باشد (همان منبع، ص15)2.
نرخ بازده سرمايه ( ( r :
نرخ بازده سرمايه ، بهره وري سرمايه به كار گرفته شده در شركت را بدون توجه به روش تامين مالي اندازه گيري مي‌كند در اينجا منظور از سرمايه‌ ، همان سرمايه اقتصادي است:
اندازه شرکت
اندازه شرکت بر اساس ارزش ریالی سهام شرکت رتبه بندی می شود در این تحقیق از طریق میانگین ارزش بازاری شرکت در بورس اندازه شرکت تعیین شده است (کینگ هانگ ،2009 ، ص16)3.

 

 

 

 

 

فصل دوم
مروری بر ادبيات تحقيق

 


1-2- مقدمه
قرن بيست و يكم بوسيله توسعه اهميت دانش و تاثير آن بر تمامي جنبه هاي سازماني توصيف ميشود امروزه دانش منبع كليدي اقتصاد و مزيت رقابتي شده است . همزمان با توسعه ارزش بازار سازمانهاي دانش محور، در دهه 1990 علاقمندي وسيعي نسبت مقوله سرمايه فكري پديد آمد. اولین بار رتبه های مفهوم سرمایه فکری در سال 1969 توسط اقتصاد دانی به نام جان کنت گالبرت بیان گردید. دانش بعنوان يك دارائي در مقايسه با ساير انواع دارائيها، داراي اين طبيعت منحصر بفرد است كه هر چه بيشتر استفاده شود به ارزش آن افزوده ميشود اجراي يك استراتژي موثرمديريت دانش و تبديل شدن به يك سازمان دانش محور، بعنوان يك شرط الزامي براي موفقيت سازمانها است
تعاريف مختلفي از سرمايه فكري در منابع مختلف ارائه شده است آنچه كه تمامي نويسندگان در مورد آن اتفاق نظر دارند اينست كه سرمايه فكري صورتي از دانش است كه مزيت رقابتي ايجاد مي كند و ارزش ناملموس يك سازمان را نمايش ميدهد. اما هنوز بر سر يك تعريف خاص توافق ندارند ولي به هر حال تركيب روشني بين وجه نظري و كاربرد عملي سرمايه فكري وجود ندارد. اغلب صاحبنظران، سرمایه فکری را به سه دسته سرمایه مشتری ، سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری تقسیم می کنند اگر مفاهيمي را كه توسط محققان مختلف مورد استفاده قرار گرفته مورد بررسي قرار گيرد، گروهي از مفاهيم مشابه از ميان واژه ها و ساختارها از قبيل نا مشهودها، دانش و ايجاد ارزش هويدا مي شود. از اين رو در راستاي تصور اوليه، سرمايه فكري ممكن است به عنوان مجموعه تمام دانش تعريف شود. استوارت و ساليوان كه به وسيله كاركنان و شركت در اختيار قرار گرفته شده است و يك مزيت رقابتي را ايجاد مي كند و يا به تعبیری سرمايه فكري عبارت است از مواد فكري از قبيل دانش، اطلاعات، اموال و تجربه فكري بنتيس كه شركتها بوسيله آنها مي توانند مزيتي در جهت ايجاد ثروت داشته باشند .
از اين گذشته مي توان با سرمايه فكري به عنوان تركيبي از دارايي هاي نامشهود يا دارايي هاي بي اهميت بروكينك كه در ترازنامه افشا نمي شوند روبه رو شد و اگر اين سرمايه فكري خوب مديريت شود قادر است براي شركتها مزيت رقابتي و در نتيجه ايجاد ارزش بوجود آورد. در سال 1997 ادوینسون و مالیوالن سرمایه فکری را به دانشی که می توان به ارزشی تبدیل شود تعریف نموده اند. بروکینگ در سال 1996 سرمایه فکری ترکیبی از چهار بخش عمده دارائی های بازار ، دارائی های انسان محور ، دارائی های فکری ، دارائی های زیر ساختی تعریف کرده است بنتیس در سال 2000 سرمایه فکری را به صورت مفهومی که تمامی منابع نا محسوس و ارتباطات داخلی آنها را طبقه بندی می کند تعریف نموده است بنابراين مديران نياز دارند كه بتوانند اثر تلاشهاي مديريت دانش را برعملكرد سازمان خود اندازه گيري كنند . بصورت تاريخي در علم حسابداري ، دارائي ناملموس در سرفصلي تحت عنوان "سرقفلي" جاي ميگرفت و سرمايه فكري بخشي از اين سرفصل به شمار مي آمد لیکن روشي براي شناسائي و اندازه گيري اين موارد ناملموس در سازمانها فراهم نمي آورد. درپاسخ، مدلهاي اندازه گيري جديد در سطح سازمانها، سعي در تركيب نمودن جنبه هاي ارزش افزاي مالي و غير مالي سازمان براي گزارشدهي مينمايند.
در كشورهاي در حال توسعه برخلاف كشورهاي پيشرفته ، ارزش گذاري بازارهاي محلي با افزايش سرمايه فيزيكي بيش از سرمايه فكري رشد كرده است وكمتر IC به بعنوان يك راهبرد عملكرد وابسته هستند . يكي از دلايل آن اين مساله است.......................

 

 

فصل پنجم
نتيجه‌گيري و پيشنهادات

 

 

 

 

 

1-5 )مقدمه
با امعان نظر به ظهور اقتصاد مبتني بر دانش و تغييرات حاصل شده در ماهيت فعاليت شركتها در سطح تجارت جهاني، امروزه سرمايه فكري به عنوان يكي از اركان اساسي شركت جهت ايجاد بازدهي تلقي مي گردد. در اين ميان حسابداري سنتي به اندازه گيري ترازنامه مالي دارايي ملموس اكتفا نموده و قادربه محاسبه ارزش واقعي شركتها نمي باشد . سرمايه فكري مي تواند از طريق هدايت و مديريت سرمايه فكري ، تكنيك هاي سازماني ، مهارتهاي حرفه اي ، روابط مشتريان و تجارب ، منجر به ايجاد مزيت رقابتي در بازار و بهبود عملكرد مالي گردد . عدم توجه به شناخت ، اندازه گيري و درك ارزش اجزاي مرتبط با سرمايه فكري مي تواند منجر به تصميم ناكارامد سرمايه گذاري در فرآيند تصميم گيري شود .از اين رو سنجش و ارزيابي سرمايه فكري مي تواند نقش به سزايي در فرآيند تصميم گيري افراد داشته باشد.
دراین تحقیق نیزمحقق مبادرت به بررسی رابطه بين مولفه هاي سرمايه فكري ( سرمايه فيزيكي ، ساختاري و انساني) با شاخصهاي عملكرد مالي در پنچ گروه شاخصهاي وابسته به ارزش بازار شركت ، سودآوري ، فعاليت ، بازده صاحبان سهام و شاخصهاي مبتني بر ارزش آفريني نموده است که درفصول قبل مفصلا توضیح داده شده است وفرضیاتی دراین زمینه مطرح شده وموردبررسی قرارگرفته وداده های جمع آوری شده مربوط به فرضیه ها توسط نرم افزارspss مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفته وبه نتایجی نیز منتج شده است که دراین فصل به این مبحث پرداخته می شود .

2-5) ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها طبق شرایط متغیرها
با توجه به تجزیه و تحلیل ارائه شده در فصل چهارم که در خصوص هر فرضیه انجام گرفت، ابتدا به تفکیک نتایج هر فرضیه ارائه شده و سپس به نتیجه گیری کلی در خصوص یافته این تحقیق می پردازیم.

فرضیه اصلی اول : ارتباط معني داري بين مولفه های سرمايه فكري وشاخصهای ارزش بازاربعنوان شاخص عملكرد مالي شركت وجود دارد..
فرضیه اصلی اول به سه فرضیه فرعی تقسیم می شود :

1-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی اول :
بين مولفــه های سرمایه فکری و نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد.
باتوجه به مطالعات انجام شده دربازه زمانی 80تا 86 ویافته های بدست آمده ازتحقیق درنگاره شماره (5-4و7-4) نشان می دهد که ضریب همبستگی در مدل تبيين شده بين مولفه هاي سرمايه فكري ونسبت ارزش بازاري به دفتري برابر 0.565است . باتوجه به ضريب F و Tوعدد معنا داري آنها يك رابطه مثبت و معنا دار بين آنها وجود دارد و سرمايه فكري 32% تغييرات نسبت ارزش بازاري به ارزش دفتري را تبيين مي نمايد. هم چنين باتوجه به اينكه ضريب کارایی سرمايه فيزيكي و ساختاري داراي بيشترين ضريب (01/2 و 87/0) در اين معادله رگرسيوني بوده لذا از قدرت تبيين بيشتري نسبت به مولفه سرمايه انساني برخوردار مي باشد.
همچنین درنگاره شماره (11-4) ، sig مولفــه های سرمایه فکری و نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری كوچكتر از 5%می باشد این اطلاعات حاکی از در فرض H0 وپذیرش فرض H1 دارد وبیانگرپذیرش فرضیه فرعی اول می باشد . یعنی می توان نتیجه گرفت که بین سرمايه فكري و نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری رابطه مثبت وجود دارد .
رستمي انوري درتحقیق خود در ارزيابي پنج مدل سنجش سرمايه فكري ، ضمن تبيين معني دار بودن مدلهاي ارايه شده به نتیجه مشابهی در خصوص وجود رابطه مستقیم سرمايه فكري و ارزش بازار شركت دست یافته است . بعلاوده نتايج تحقيق چن و همكاران در بورس سهام تايوان و تحقيق مشابه وانگ حاكي از وجود رابطه مثبت سرمايه فكري با ارزش بازار مي باشد.

2-2-5) نتیجه فرضیه فرعی دوم :
بين مولفه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد.
باتوجه به مطالعات انجام شده دربازه زمانی 80تا 86 ویافته های بدست آمده ازتحقیق درنگاره شماره ( 11-4و 12-4) نشان می دهد که ضریب همبستگی در مدل تبيين شده بین مولفه هاي سرمايه فكري و نسبت Tobin q برابر 0.686است . باتوجه به ضريب F و Tوعدد معنا داري آنها يك رابطه مثبت و معنا دار بين آنها وجود دارد و سرمايه فكري 47% تغييرات نسبت Tobin q از جمله شاخصهاي ارزش بازاري شركت را تبيين مي نمايد. هم چنين باتوجه به اينكه ضريب ارزش افزوده سرمايه فيزيكي و ساختاري داراي بيشترين ضريب (56/1 و 6/0) در اين معادله رگرسيوني بوده لذا از قدرت تبيين بيشتري نسبت به مولفه سرمايه انساني برخوردار مي باشد.
همچنین درنگاره شماره (9-4) ، sig مولفــه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q كوچكتر از 5%
می باشد این اطلاعات حاکی از رد فرض H0 وپذیرش فرض H 1 دارد وبیانگرپذیرش فرضیه فرعی دوم می باشد . یعنی می توان نتیجه گرفت که بین سرمايه فكري و و نسبت Tobin q رابطه مثبت وجود دارد .
انوري درتحقیق خود در ارزيابي پنج مدل سنجش سرمايه فكري ، ضمن تبيين معني دار بودن مدلهاي ارايه شده به نتیجه مشابهی در خصوص وجود رابطه مستقیم سرمايه فكري و ارزش بازار شركت دست یافته است .

3-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی سوم :
بين مولفه های سرمایه فکری و نسبت ارزش بـازار هر سهم به عايدي((P/E شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد..
باتوجه به مطالعات انجام شده دربازه زمانی 80تا 86 ویافته های بدست آمده ازتحقیق درنگاره شماره ( 14-4و 15-4) نشان می دهد که ضریب همبستگی در مدل تبيين شده بين بین مولفه هاي سرمايه فكري و نسبت Tobin q برابر 0.195است . همچنین درنگاره شماره (11-4) ، sig مولفــه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q بزركتر از 5%می باشد این اطلاعات حاکی از پذیرش فرض H0 دارد وبیانگر رد فرضیه فرعی سوم می باشد . یعنی می توان نتیجه گرفت که بین سرمايه فكري و و نسبت Tobin q رابطه معني داري وجود ندارد . ، ميزان ضريب تعيين يا برابر با 04/0 بوده كه نشان دهنده عدم توان توضيح تغييرات نسبت ارزش بازاري هرسهم به عايدي توسط مولفه هاي سرمايه فكري مي باشد.طبق نگاره شماره (13-4) مقادير t براي عرض از مبدا در مدل آماري صرفا جهت سرمايه ساختاري SCE با مقدار 46/3- معنادارد.
طبق نتايج تحقيق مدهوشي و اصغر نژاد ايراني ، بين سود هر سهم و ارزش سرمايه فكري يك رابطه مثبت معنادار وجود دارد(تعداد16 شركت طي بازه زماني شش ساله مورد مطالعه قرار گرفته است) . هم چنين ،گلدي صدقي در بررسي رابطه بين مولفه هاي سرمايه فكري و سود هرسهم ، وجود رابطه بين كارايي سرمايه فيزيكي را تاييد نموده و سرمايه انساني با شاخص سود هر سهم رابطه منفي داشته است.بعدازنتیجه گیری درمورد چهار فرضی

قیمت قبلی : 490000 ریال

قیمت جدید : 46000 تومان  |   جهت خرید محصول بر روی تصویر روبرو کلیک نمایید :

خرید آنلاین این مطلب





0 نظر
نام:*
ایمیل:*
متن نظر:
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
کد را وارد کنید: *


تماس با ما
کد تماس با ما