مشاهده / بستن موضوعات

تبیین رابطه ی سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری در بازار سرمایه ایران

دسته بندی: حسابداری
2715 بازدید

چكيده:
این تحقیق در پی یافتن پاسخی برای این پرسش است که آیا بین سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری رابطه وجود دارد یا خیر ؟
برای سنجش سرمایه فکری طبقه بندی های مختلفی ارائه شده است که یکی از این طبقه بندی ها توسط پولیک به نام (ارزش افزده سرمایه فکری ) مطرح شده است که از سه جز کارایی سرمایه ارتباطی ، کارایی سرمایه انسانی و کارایی سرمایه ساختاری تشکیل شده است. در این پژوهش ابتدا بر اساس مدل (ارزش افزوده سرمایه فکری ) ارزش سرمایه فکری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران محاسبه و سپس ارتباط آن با سازوکارهای راهبری شرکت بررسی شد . سازوکارهای خارجی راهبری شرکت ، درصد سرمایه گذاران نهادی و درصد سرمایه گذاران عمده می باشد و سازوکارهای داخلی راهبری شرکت ، درصد مالکیت هیئت مدیره و تعداد مدیران ، تعداد مدیران غیر موظف و نسبت مدیران غیر موظف به هیئت مدیره ، دوگانگی نقش مدیر عامل می باشد. و همچنین کل موضوع در صنایع مختلف مورد بررسی قرار گرفت ،برای آزمون فرضیه های پژوهش از روش داده های پنلی با بکارگیری اطلاعات 88 شرکت در طی سال های 1383 تا 1387 استفاده شده است .نتایج کلی حاصل از پژوهش نشان می دهد که درصد سرمایه گذاران نهادی ، درصد مدیران غیر موظف و دوگانگی نقش مدیر عامل رابطه مثبت و معناداری با سرمایه فکری و تعداد مدیران غیر موظف رابطه منفی و معناداری با سرمایه فکری دارند و در بقیه موارد رابطه معناداری بین سازوکارهای داخلی و خارجی راهبری شرکت و سرمایه فکری مشاهده نگردید.
واژه های کلیدی : سازوکارهای راهبری شرکت ، سرمایه فکری ، مدل پولیک ، داده های پنلی، بورس اوراق بهادار تهران

 260صفحه فایل ورد (Word) فونت 14 منابع دارد قیمت 41000 تومان 

 

پس از پرداخت آنلاین میتوانید فایل کامل این پروژه را دانلود کنید 

 

 

چكيده: 1
مقدمه: 2
فصل اول: كليات تحقیق
1-1 مقدمه 4
2-1 تاریخچه مطالعاتی 5
3-1- بیان مسأله 7
4-1- چارچوب نظری تحقیق: 8
5-1- فرضیه های تحقیق 8
6-1- اهمیت تحقیق 9
7-1- اهداف تحقیق 10
8-1- قلمرو تحقیق 11
9-1- تعریف واژه ها و اصطلاحات 11
فصل دوم: مروری بر ادبيات تحقيق
1-2 بخش اول - ادبیات نظری سرمایه فکری 14
1-1-2 مقدمه 14
2-1-2- مروری بر چشم انداز تاریخی سرمایه فکری 16
3-1-2 تعریف سرمایه فکری 18
4-1-2 انواع طبقه بندی ها اجزاء سرمایه فکری 21
5-1-2 شباهتها 35
1-5-1-2- سرمایه انسانی 35
2-5-1-2 سرمایه ساختاری (سازمانی) 36
3-5-1-2 سرمايه ارتباطي (مشتري) 38
6-1-2 سنجش سرمایه فکری 39
1-1-6-2 دلایل سنجش سرمایه فکری 39
2-1-6-2 منافع و مزایای اندازه‌گیری سرمایه فكری 42
3-1-6-2 برخی از محدودیتهای سیستم حسابداری سنتی از نظر بونتیس 44
4-1-6-2مدلها و روشهای اندازه گیری سرمایه فکری 47
7-1-2 مدلهای سنجش غیرمالی سرمایه فکری 48
8-1-2 مدلهای سنجش پولی و مالی سرمایه فکری 53
2-2 بخش دوم – راهبری شركت 60
1-2-2 تعاریف نظام راهبری شرکت ها 60
2-2-2 اهمیت موضوع 64
3-2-2 مبانی نظری راهبری شركت ها 64
1-3-2-2 تئوری نمایندگی 64
2-3-2-2 تئوری ذینفعان 65
3-3-2-2 تئوری هزینه معاملات 66
4-2-2 گونه شناسی علمی حاكمیت شركتی 67
5-2-2 معیارهای حاكمیت شركتی 68
6-2-2 سازمان همكاری های اقتصادی و توسعه 68
7-2-2 حاكمیت شركتی در ایران 69
8-2-2 طبقه بندی سیستم های راهبری شرکتی 71
9-2-2 نهادهای نظارتی در شرکتهای ایرانی 72
10-2-2 تعاریف ساختار هیئت مدیره و سرمایه گذاران 74
1-10-2-2 دوگانگی رئیس هیئت مدیره 78
2-10-2-2- نسبت مدیران موظف و غیرموظف در هیئت مدیره 79
3-10-2-2 تمركز مالكیت هیئت مدیره 80
4-10-2-2 اندازه هیئت مدیره شركت 81
5-10-2-2 اهمیت سرمایه گذاری نهادی در حاكمیت شركتی 82
6-10-2-2 نقش سهامداران عمده در راهبری شرکتی 84
3-2 بخش سوم- مروری بر پیشینه تحقیق 85
1-3-2 تحقیقات خارجی 85
2-3-2 تحقیقات داخلی 94
فصل سوم: روش‌ اجرای تحقیق
1-3 مقدمه 99
2-3- روش تحقیق 99
3-3- جامعه آماری 100
4-3- روش و ابزار گردآوری اطلاعات 101
5-3- متغیرهای مورد مطالعه و شیوه ی اندازه گیری متغیر ها 101
6-3- مدل مفهومی تحقیق 105
7-3- مدل ضریب ارزش افزوده فکری 105
8-3- دلایل انتخاب مدل ضریب ارزش افزوده فكری VAIC 108
9-3- روش تجزیه و تحلیل داده ها : 108
10-3- آمار توصيفي 109
11-3- آزمون های رگرسیونی لازم در سه بخش زیر ارائه گردیده است. 110
12-3- رگرسیون فرضیات تحقیق بصورت زیر می باشد. 112
13-3- ضریب تعیین : 113
14-3- آزمون تشخیص دوربین- واتسون (D-W) : 113
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
1-4 مقدمه‏ 115
2-4- نتايج آمار توصيفي 115
3-4- تحلیل ماهیت و ویژگیهای متغیرهای تحقیق 117
4-4- بخش اول : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری 118
1-4-4- بررسی ناهمسانی واریانس 118
2-4-4- بررسی خود همبستگی 119
3-4-4- آزمون F و آزمون هاسمن 119
4-4-4- آزمون های رگرسیونی ارتباط هر یک از اجزای سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری( بدون متغیر کنترل) 120
5-4-4- بررسی مدل بدون حضور متغیرهای کنترلی 141
6-4-4- آزمون فرضيات تحقيق در بخش اول (باحضور متغیرهای کنترل) 144
5-4- بخش دوم : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و هریک از اجزاء سرمایه فکری 150
1-5-4- قسمت اول : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه ارتباطی 150
2-5-4- قسمت دوم : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه انسانی 152
1-2-5-4- آزمون فرضيات تحقيق در بخش دوم و قسمت دوم 152
3-5-4- قسمت سوم : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه ساختاری 154
1-3-5-4- آزمون فرضيات تحقيق در بخش دوم و قسمت سوم 154
6-4- بخش سوم : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری در صنایع 156
1-6-4- قسمت اول : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری در صنعت خودرو و فلزات 156
1-1-6-4- آزمون فرضيات تحقيق در بخش سوم قسمت اول 157
2-6-4- قسمت دوم : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری در صنعت کانی های غیر فلزی 162
1-2-6-4- آزمون فرضيات تحقيق در بخش سوم قسمت دوم 162
3-6-4- قسمت سوم : آزمون های رگرسیونی ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری در صنعت شیمیایی و دارویی 168
1-3-6-4- آزمون فرضيات تحقيق در بخش سوم قسمت سوم 168
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
1-5 مقدمه 176
2-5- ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها 176
1-2-5 فرضیه اول 176
2-2-5 فرضیه دوم 177
3-2-5 فرضیه اصلی اول (اهم) 178
4-2-5 فرضیه سوم 178
5-2-5 فرضیه چهارم 179
6-2-5 فرضیه پنجم 180
7-2-5 فرضیه ششم 181
8-2-5 فرضیه هفتم 182
9-2-5 فرضیه اصلی دوم (اهم) 183
3-5 نتیجه گیری کلی تحقیق 183
4-5- پیشنهاد هایی مبتنی بر یافته های تحقیق 183
5-5- پیشنهاد هایی برای تحقیقات آتی 184
6-5- محدودیت های تحقیق 185
پیوست ها
صنعت خودرو فلزات (33 شركت) 187
تجزیه و تحلیل بدون متغییر های کنترلی 211
تجزیه و تحلیل متغییر های کنترلی 213
منابع و ماخذ
منابع فارسي: 242
منابع لاتین: 244
منابع اینترنتی: 251
چکیده انگلیسی: 252



جدول 1-1 خلاصه تحقیقات انجام شده 6
جدول 1-2 جدول زمانی مهمترین رویدادهای و وقایع حساس سرمایه فكری 17
جدول 2-2 طبقه بندی پتی و گویتر 30
جدول 1-4 نتایج آماره هاي توصيفي 116
جدول 2-4 نتایج آزمون ناهمسانی LM آرچ 118
جدول 3-4 : آزمون F 119
جدول 4-4: آزمون هاسمن 119
جدول5-4: نتايج آزمون رگرسيون سرمایه گذاران نهادی و سرمایه فکری 121
جدول6-4: نتايج آزمون رگرسيون سرمایه گذاران نهادی و سرمایه ارتباطی 122
جدول 7-4: نتايج آزمون رگرسيون سرمایه گذاران نهادی و سرمایه انسانی 123
جدول 8-4: نتايج آزمون رگرسيون سرمایه گذاران نهادی و سرمایه ساختاری 125
جدول 9-4: نتايج آزمون رگرسيون درصد مالکیت سهامداران عمده و سرمایه فکری 126
جدول 10-4 نتايج آزمون رگرسيون درصد مالکیت سهامداران عمده و سرمایه ارتباطی 128
جدول 11-4 نتايج آزمون رگرسيون درصد مالکیت سهامداران عمده و سرمایه انسانی 129
جدول 12-4: نتايج آزمون رگرسيون درصد مالکیت سهامداران عمده و سرمایه ساختاری 130
جدول 13-4 : نتايج آزمون رگرسيون تركيبي بین سازوکارهای خارجی و سرمایه فکری 132
جدول 14-4: نتايج آزمون رگرسيون درصد مالکیت هیئت مدیره و سرمایه فکری 133
جدول 15-4: نتايج آزمون رگرسيون تعداد مدیران غیر موظف و سرمایه فکری 134
جدول 16-4: نتايج آزمون رگرسيون تعداد مدیران هیئت مدیره و سرمایه فکری 136
جدول 17-4: نتايج آزمون رگرسيون نسبت مدیران غیر موظف و سرمایه فکری 137
جدول 18-4: نتايج آزمون رگرسيون دوگانگی نقش مدیر عامل و سرمایه فکری 138
جدول 19-4 : نتايج آزمون رگرسيون تركيبي فرضیه اصلی دوم 139
جدول 20-4 خلاصه نتایج 140
جدول 21-4 نتایج آزمون رگرسیون ترکیبی بدون حضور متغیرهای کنترلی 142
جدول 22-4: نتايج آزمون رگرسيون تركيبي 149
جدول 23-4: نتايج آزمون رگرسيون تركيبي (راهبری شرکت و سرمایه ارتباطی) 151
جدول 24-4: نتايج آزمون رگرسيون تركيبي ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه انسانی 153
جدول 25-4: نتايج آزمون رگرسيون تركيبي ارتباط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه ساختاری 155
جدول 26-4: نتايج آزمون رگرسيون تركيبي صنعت خودرو و فلزات 161
جدول 27-4: نتايج آزمون رگرسيون تركيبي صنعت کانی های غیر فلزی 167
جدول 28-4: نتايج آزمون رگرسيون تركيبي صنعت شیمیایی و دارویی 173

نمودار 1-2 مفهوم‌سازی سرمایه فکری از سوی بونتیس 23
نمودار 2-2 طبقه بندی سویبی از طریق چهارچوب ناظر دارایی نامشهود 25
نمودار 3-2 طرح ارزش اسکاندیا 26
نمودار 4-2 مدل چن و همکارانش از سرمایه فکری و روابط بین آنها 27
نمودار 5-2 طبقه‌بندی اولیه توسط هاناس و لووندال 29
نمودار 6-2 طبقه‌بندی لووندال 30
نمودار 7-2 طبقه بندی لیم و دالیمور 32
نمودار 8-2 چارچوب کارت امتیازی متوازن 33
نمودار 9-2 طبقه بندی کنفدراسیون اتحادیههای تجاری دانمارک 33
نمودار 1-3 مدل مفهومی تحقیق

 

مقدمه:
نظام مناسب راهبری شرکت ها به دنبال استقرار چارچوبی مدون و مکانیزم های مناسب برای برقراری رابطه ای متعادل میان منافع سهامداران جز از یک سو و سهامداران کنترلی یا اکثریت از سوی دیگر می باشد و در دیدگاه های جدیدتر سمت توجه جدی به حقوق کلیه گروه های ذینفع ، اجتماع ، بازار سرمایه و مجموع شرکتها گرایش یافته است . از دهه 70 الگوی رشد اقتصاد جهان به طور اساسی تغییر کرد و به دنبال آن ، دانش به عنوان مهمترین سرمایه ، جایگزین سرمایه های پولی و فیزیکی شد. یکی از ویژگی های دانش این است که نامشهود است یعنی غیر قابل لمس و غیر محسوس است و ارزشگذاری و اندازه گیری آن خیلی سخت و مشکل است در صورتی که در گذشته سازمان ها با استفاده از روش های حسابداری قادر بودن تا ارزش و اندازه تولید خود را به طور کامل محاسبه کنند ولی امروزه این روش حسابداری دارای کارایی لازم نیستند . دانش به عنوان یکی از مهمترین اجزای دارایی های نامشهود محسوب می شود اگر در گذشته بیشتر دارایی های سازمان ها مشهود بودند ولی امروزه قسمت اعظم دارایی های سازمان ها نامشهود هستند.
سازمان ها در حال وارد شدن به اقتصاد مبتنی بر دانش هستند ، اقتصادی که در آن دانش و دارایی های نامشهود به عنوان مهمترین مزیت رقابتی سازمان ها شناخته شده است . یکی از اجزای دارایی نامشهود سرمایه فکری می باشد که تاثیر مهمی برعملکرد و پیاده سازی استرتتژیک سازمان دارد از این رو شناسایی ، اندازه گیری و مدیریت سرمایه فکری دارای اهمیت خاصی است و منجر به مشاهده ارزش واقعی سازمان ها می شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول
كليات تحقیق

 

 

 

 

 


1-1 مقدمه
رشد و توسعه و بكارگیری فناوری ها، شاید بارزترین نمونه پیشرفت انسان باشد. پس ازانقلاب صنعتی اقتصاد كشور متكی بر زمین و نیروی كار، رفته رفته جای خود را به اقتصاد صنعتی داد، اقتصادی كه به عامل سرمایه جهت كسب و به كارگیری فناوری و سپس نیروی كار و زمین وابستگی داشت و اكنون در هزاره سوم نگرشی فرا راه ملت ها و سازمان های نوین قرار گرفته است كه از آن به اقتصاد و جامعه دانش محور و یا اقتصاد خدماتی یا اطلاعاتی یاد می شود كه البته وام دار ظهور و توسعه اطلاعات و ارتباطات است.
توجه به دانش و سرمایه های فكری به عنوان اصلی ترین عامل اقتصاد جدید، روز به روز در حال افزایش است. بنابراین با درك كاستی ها نگرش صرفاً متكی بر فناوری- به ویژه IT روز به روز نقش نیروی انسانی و هوش بشری بیشتر مورد توجه قرار می گیرد. اكنون بسیاری از پژوهشگران از جمله استوارت سرمایه های فكری را مد نظر قرار می دهند. همچنین در صنعت نیز تعداد شركت هایی كه با بكارگیری دانش و توجه به دارایی های فكری به موفقیت های چشمگیری رسیده اند در حال افزایش است.
دانش به عنوان یكی از مهمترین اجزای دارایی های نامشهود محسوب می شود. اگر در گذشته بیشتر دارایی های سازمان ها، مشهود بوده اند ولی امروزه قسمت اعظم دارایی های سازمان ها نامشهود هستند ( سولیون ، 2000،340- 328) .
در اوایل قرن بیست و یكم دنیا نظاره گر شمار زیادی از رسوایی های مالی در شركت هایی همچون انرون، ورلدكام، تایكو، آدلفیا و گلوبال كراسینگ بوده است. در نگاه اول اینطور به نظر می رسد كه عدم رعایت استانداردهای حسابداری از سوی این شركت های دلیل اصلی رسوایی مالی بوده است اما وقتی قدری بیشتر تامل می كنیم مشاهده می نماییم كه گزارشات مالی آنها توسط حسابرسان تأیید شده است.
معیارهای عملكرد مالی رعایت شده و حتی قیمت سهام آنها در دوره ای از رشد قابل ملاحظه ای برخوردار بوده است. مثلاً سولومون در سال 2007در كتاب حاكمیت شركتی و پاسخ گویی خود معتقد است نبود ساختارهای كنترلی و نظارتی در شركت ها به طور عام یا آنچه كه او تحت عنوان نظام حاكمیت شركتی نام گذاری می كند به طور خاص می تواند دلیل وقوع چنین رویدادهایی باشد.
نظام مناسب راهبری شركت ها به دنبال استقرار چارچوبی مدون و مكانیزم های مناسب برای برقراری رابطه ای متعادل میان منافع سهامداران جز از یك سو و سهامداران كنترلی یا اكثریت از سوی دیگر می‌باشد و در دیدگاه های جدیدتر سمت توجه جدی به حقوق كلیه گروه های ذینفع، اجتماع، بازار سرمایه و مجموع شركت ها گرایش یافته است.
با توجه به اینكه وجود ساز و كارهای حاكمیت شرکتی می تواند منجر به بهبود عملكرد اقتصادی بنگاه شود، مدل ها و متدلوژی های جهت اندازه گیری دانش و سرمایه های فكری جهت بهبود این ساز و كارها، روز به روز ضروری تر به نظر می رسد تا به تبع آن رشد اقتصادی مطلوب در كشور ایجاد گردد.
در این فصل از تحقیق ، محقق به طور خلاصه و با توجه به موضوع تحقیق ، به بیان مسئله اصلی پژوهش و ضرورت انجام تحقیق و در ادامه به مدل مفهومی تحقیق پرداخت ،همچنین در ادامه اهداف تحقیق را بیان و به متغیرهای مورد مطالعه تحقیق اشاره کرده و در آخر هم فرضیه های تحقیق و تعاریف واژه ها و اصطلاحات را آورده است.

2-1 تاریخچه مطالعاتی
جدول شماره (1-1) تحقیقات متعددی را که در زمینه راهبری شرکت و سرمایه فکری انجام شده در خود جای داده است و چارچوب نظری تحقیق برگرفته از این تحقیقات می باشد.

 

 


جدول 1-1 خلاصه تحقیقات انجام شده
محقق سال شرح
صالح 2009 در تحقیقی با عنوان ارتباط ساختار مالکیت و عملکرد سرمایه فکری در بورس مالزی پرداخت . در این تحقیق ساختار مالکیت ارائه شده شرکتهای مدیریتی ، خارجی ، دولتی و خانوادگی با عملکرد سرمایه فکری بررسی شده است
کین گان 2008 در تحقیقی با عنوان رابطه بین حاکمیت شرکتی و افشا سرمایه فکری در بورس مالزی پرداخت که متغیر های آن، اندازه هیئت مدیره ، ترکیب هیئت مدیره ، اندازه موسسه حسابرسی ، مالکیت خانوادگی و دولتی بوده است
آگارول و دیگران 2006 در تحقیقی با عنوان آیا شرکت های آمریکایی حاکمیت شرکتی بهتری دارند ؟ که در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که ، بعضی از مکانیزم های حاکمیت شرکتی مانند ساختار هیئت مدیره و کمیته حسابرسی ارتباط مستقیمی با ارزش شرکت دارند
یانگ چو 2006 در تحقیقی تحت عنوان " سرمایه فکری؛ یک مطالعه تجربی از ITRI " به بررسی ارتباط بین اجزای سرمایه فکری (سرمایه انسانی، سرمایه ارتباطی و سرمایه ساختاری) با عملکرد پرداختند و نتیجه گرفتند که اولاً یک رابطه مثبت معناداری بین اجزای سرمایه فکری و عملکرد شرکت ها وجود دارد و ثانیاً افزایش سرمایه فکری باعث خلق ارزش و ذخیره استراتژیک آنها در سازمان می باشد.
چونگ 2009 شواهدی در ارتباط با رابطه بين حاكميت شركتي و مالكيت نهادي سهام ارائه نمودند. شواهد اين تحقيق نشان داد ، نسبت سهام شركت كه توسط سرمايه گذاران نهادي نگهداري مي شود، كيفيت ساختار حاكميت را افزايش مي دهد.
هنیفا و کوک 2002 در پژوهشی دریافتند که دوگانگی نقش مدیر عامل رابطه مثبت با سرمایه فکری وبین تعداد مدیران غیر موظف و ارزش سرمایه فکری شرکت رابطه منفی وجود دارد.
کرنت و سایرین

2007

شواهدی را در ارتباط با نقش سرمایه گذاران نهادی یافتند که نشان داد که هم تعداد و هم درصد سرمایه گذاران نهادی رابطه ی معنادار را با بازده شرکتها دارند

لی و دیگران

2008
در تحقیقی تحت عنوان حاکمیت شرکتی و سرمایه فکری دریافتند که رابطه مثبتی بین ترکیب هیئت مدیره ونسبت آن با ارزش سرمایه فکری وجود دارد.
عباسعلی دریایی

1388
در تحقیقی با عنوان عوامل موثر بر نرخ حاکمیت شرکتی و رابطه آن با عملکرد شرکت بررسی شد. نتایج حاصله بیانگر وجود رابطه ای مستقیم بین نرخ حاکمیت شرکتی با عملکرد در سطح اطمینان 95 درصد بود.
شهلا ابراهیمی 1387 در تحقیقی به بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی جاری و آینده شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران پرداخت. نتایج بین سرمایه فکری و عملکرد مالی جاری و آینده شرکت ، هم در سطح کلیه شرکت ها و هم در سطح صنایع رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

3-1- بیان مسأله
در حال حاضر در اقتصاد و دانش محور به دلیل اهمیت چشمگیر بازده حاصل از سرمایه های فكری در مقایسه با سرمایه های مالی در تعیین سودآوری، تلاش در جهت اندازه گیری این نوع سرمایه ها در شركت‌ها افزایش یافته است و سنجش ارزش واقعی سرمایه فكری بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. به دلیل ناتوانی سیستم های حسابداری سنتی در برآورد این مهم، شركت ها، سرمایه گذاران و سایر ذینفعان در پی یافتن ابزار مناسبی جهت اندازه گیری سرمایه فكری و یافتن ارتباط آن با شاخص های سازمانی می باشند. در حقیقت ما در این تحقیق به دنبال پاسخ این سوالات به شرح زیر می باشیم .
1- از لحاظ آماری آیا رابطه ای میان سازو کارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری وجود دارد؟
در این تحقیق با استفاده از مدل پولیك و داده های 5 ساله شركت های بورسی در بورس اوراق بهادار تهران بین سال های 1383 تا 1387 میزان سرمایه فكری شركت ها محاسبه خواهد شد. سپس به رابطه میان سرمایه فكری و راهبری شركتی كه بر اساس ساز و كارهای داخلی و ساز و كارهای خارجی می باشد بررسی می شود كه در نتیجه با توجه به اهمیت این سرمایه ها، شركت ها و سرمایه گذاران تصمیمات مناسب تری در جهت كسب بازده مالی بالاتر اتخاذ نمایند.

4-1- چارچوب نظری تحقیق:
مباحث این تحقیق راهبری شرکتی و سازوکارهای داخلی و خارجی آن است. در این تحقیق تلاش می شود که تاثیر مکانیزم های اصول راهبری شرکتی بر سرمایه فکری بررسی شود.این تحقیق با بررسی ابعاد مختلف راهبری شرکتی و سرمایه فکری به ارتقای سطح دانش بازار سرمایه کمک خواهد کرد.

5-1- فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی اول - بین ساز و كارهای خارجی راهبری شركت و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه اول - بین درصد مالكیت سهامداران نهادی و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی اول- بین درصد مالكیت سهامداران نهادی و كارایی سرمایه ارتباطی رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی دوم- بین درصد مالكیت سهامداران نهادی و كارایی سرمایه انسانی رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی سوم- بین درصد مالكیت سهامداران نهادی و كارایی سرمایه ساختاری رابطه وجود دارد.
فرضیه دوم - بین درصد مالكیت سهامداران عمده و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی اول - بین درصد مالكیت سهامداران عمده و كارایی سرمایه ارتباطی رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی دوم- بین درصد مالكیت سهامداران عمده و كارایی سرمایه انسانی رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی سوم- بین درصد مالكیت سهامداران عمده و كارایی سرمایه ساختاری رابطه وجود دارد.
فرضیه اصلی دوم - بین ساز و كارهای داخلی راهبری شركت و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه سوم- بین درصد مالكیت هیئت مدیره و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه چهارم- بین تعداد مدیران غیرموظف و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه پنجم- بین نسبت مدیران غیرموظف به هیئت مدیره و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه ششم- بین تعداد هیئت مدیره و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه هفتم- بین دوگانگی نقش مدیرعامل و سرمایه فكری رابطه وجود دارد.
فرضیه اصلی سوم - روابط سازوکارهای راهبری شرکت و سرمایه فکری در صنایع مختلف متفاوت است.

6-1- اهمیت تحقیق
امروزه قسمت اعظم دارایی های سازمان ها را دارایی های نامشهود تشكیل می دهند و روش های حسابداری قادر به اندازه گیری آنها نیستند. از طرفی در این اقتصاد و دانش محور، موفقیت های سازمانی به توانایی مدیریت این دارایی های نامشهود بستگی دارد. مر و همكارانش دلایلی را برای توجه و اندازه گیری سرمایه فكری برشمرده اند كه عبارتند از:
کمک به سازمان ها برای تنظیم استراتژی آنها
ارزیابی اجرای استراتژی ها
کمک به تصمیمات گسترش و تنوع
استفاده از نتایج اندازه گیری سرمایه های فکری به عنوان مبنایی برای جبران خدمات
ابلاغ این دارایی ها به ذینفعان خارجی سازمان ها و دلایل دیگری برای انجام این کار است که اندازه گیری سرمایه های فکری به طور دقیق می‌تواند ارزش و عملکرد شرکت ها را اندازه گیری کند ( مر ، 2003،464 -441 ) .
چون در یک جامعه مبتنی بر دانش بخش مهمی از ارزش یک کالا و نیز بخش مهمی از ثروت یک شرکت را تشکیل می دهد (چن ،2004 ،100-85 ) و (کننان ، 2004، 413-389) .
بنا بر ایده اندرسون (2004) سازمان ها به 4 دسته از دلایل ممکن است سرمایه فکری خود را مورد سنجش قرار دهند که عبارتند از:
بهبود مدیریت داخلی
بهبود گزارش دهی به خارج از سازمان
مبادلات این سرمایه
دلایل قانونی بهبود حسابداری
در این میان شکاف بین ارزش بازار شرکت ها و ارزش خالص دارایی های مشهود که در واقع سهام ناشی از دارایی های نامشهود تلقی می شود، روز به روز بیشتر توجه سرمایه گذاران را جلب می نماید. زمانی که این شکاف کوچک باشد بازگشت سرمایه از طریق درآمد سازمان یا دست کم دارایی های مشهود آن به شکل منطقی قابل پیش بینی خواهد بود. اما دارایی های به شکل دانش و نشان تجاری بسیار بیشتر در معرض تهدید قرار دارند و تحقق آنها دشوارتر است. ولی به هر حال سرمایه گذاران جهت درک بهتر وضعیت سازمان به شاخص هایی نیاز دارند که قابل اطمینان باشند.
سیستم حاکمیت شرکتی در کشورهای جهان با تعدادی از عوامل از جمله ساختار مالکیت شرکتها، وضعیت اقتصادی، سیستم قانونی، سیاست های دولتی و فرهنگی معین می شود. راهبری شرکت از جمله مباحث با اهمیت در زمینه مدیریت اجرایی و مدیریت مالی و حسابداری می باشد که تاکنون در کشور ما کمتر به آن پرداخته شده است. تجارت تاریخی طی بحران های مالی شرکتها نشان داده است که عدم توجه به نحوه راهبری و ایجاد تعادل بین منافع سهامداران و مدیران از یک سو و همچنین بین سهامداران عمده و جزء از سوی دیگر باعث بروز زیان های جبران ناپذیر گردیده است.

7-1- اهداف تحقیق
هدف اصلی این تحقیق ارائه روش مالی جهت سنجش و ارزشیابی سرمایه فكری و آزمون تجربی آن با راهبری شركتی در شركت های بورسی است و تلاش برای امكان پذیر نمودن تهیه، ارائه و تحلیل صورت های مالی كامل و واقعی در سیستم های حسابداری مورد استفاده در شركت ها و ارزیابی صحیح و واقعی سرمایه گذاری (سهامداران) از ارزش واقعی و آتی سهام شركت ها می باشد.
لذا هدف از این تحقیق را می توان پاسخ گویی به این سؤال دانست:
آیا رابطه ای بین ساز و كارهای راهبری شركت و سرمایه فكری در بازار سرمایه ایران وجود دارد؟

8-1- قلمرو تحقیق
الف- قلمرو مكانی: قلمرو مكانی شامل كلیه شركت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (بازار سرمایه ایران) را مورد بررسی قرار می دهد.
ب- قلمرو زمانی: این تحقیق شركت هایی را در بر می گیرد كه در دوره ی 5 ساله 1383 تا 1387 عضو سازمان بورس اراق بهادار تهران بوده اند.
ج- قلمرو موضوعی: در این تحقیق به تبیین رابطه ی ساز و كارهای راهبری شركت و سرمایه فكری در بازار سرمایه ایران می پردازیم و در حوزه مدیریت سرمایه گذاری می باشد.

9-1- تعریف واژه ها و اصطلاحات
ضریب ارزش افزوده فكری : سرمایه فكری، مالكیت دانش، تجربه كاربردی، تكنولوژی سازمانی، روابط با مشتری، مهارت های حرفه ای است كه برای سازمان جنبه رقابتی در بازار فراهم می كند. این سرمایه شامل سه بخش اصلی است (هیدر و جیمز ،2003،365-383 ) .
كارایی سرمایه ارتباطی : شاخصی است بر مبنای سرمایه ارتباطی كه سرمایـــه ارتباطی عبارتست از دانش گرفته شده در كانال های بازاریابی و روابط مشتری یك سازمان است (بنتیس ، 2000، 100-85) .
كارایی سرمایه انسانی : شاخصی است بر مبنای سرمایه انسانی و سرمایه انسانی نیز شامل ذخیره دانش اعضای یك سازمان است كه شامل شایستگی ها و طرز فكرهای كاركنان است.
كارایی سرمایه ساختاری : شاخصی است بر مبنای سرمایه ساختاری و سرمایه ساختاری نیز شامل همه مخازن دانش غیرانسانی در یك سازمان است كه شامل پایگاه داده ها، چارت های سازمانی و فرآیندها و استراتژی ها و ... است كه به سازمان ارزشی فراتر از مواد آن می دهد.
نظام راهبری شركت ها: قوانین، مقررات، ساختارها، فرآیندها، فرهنگ ها و سیستم هایی است كه موجب دستیابی به هدف های پاسخگویی، شفافیت، عدالت و رعایت حقوق ذینفعان می شود (حساس یگانه، 1385 ،34)2.
هیئت مدیره: اعضای این هیئت كه از سوی صاحبان سهام شركت تعیین می شوند ممكن است از میان دو گروه انتخاب شوند. نوع نخست شامل اشخاصی كه از داخل شركت انتخاب می شوند و دسته دوم نمایندگی كه از بیرون شركت انتخاب می شوند و مستقل از آن محسوب می شوند. نقش هیئت مدیره، نظارت بر مدیران شركت و اقدام در طرفداری از سهامداران است. در واقع هیئت مدیره سعی می كند تضمین كند كه منافع سهامداران به درستی حفظ می شود.( خدابخشی ،1385 ،27)3.
هیئت مدیره غیرموظف: به آن دسته از اعضای هیئت مدیره اطلاق می شود كه سمت اجرایی در شركت ندارند ( خدابخشی ، 1385، 27)4.
سهامدار عمده: سهامدارانی كه حداقل مالكیت 5% از سهام در جریان شركت را دارند (ملاحسینی و قربان نژاد ، 1387، 75)5.
سرمایه گذار نهادی: شخصیت یا مؤسسه ای است كه به خرید و فروش حجم عظیمی از اوراق بهادار می پردازد مثل صندوق های بازنشستگی، بانك ها، شركت های بیمه و سازمان تأمین اجتماعی، صندوق ها و شركت های سرمایه گذاری و بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی (حساس یگانه و پوریانسب ، 1384، 5 )6.
.

 

 

 


فصل دوم
مروری بر ادبيات تحقيق

 


1-2 بخش اول - ادبیات نظری سرمایه فکری
1-1-2 مقدمه
با وقوع انقلاب تکنولوژی اطلاعات، جامعه اطلاعاتی و شبکه ای و نیز رشد و توسعه سریع تکنولوژی برتر، مخصوصاً در حوزه های ارتباطات، کامپیوتر و مهندسی، از دهه 1990 الگوی رشد اقتصاد جهانی تغییر اساسی کرده است. درنتیجه، دانش به عنوان مهمترین سرمایه جایگزین سرمایه های مالی و فیزیکی در اقتصاد جهانی امروز شده است. در اقتصاد مبتنی بر دانش، محصولات و سازمانها بر اساس دانش زندگی می کنند و می میرند و موفق ترین سازمانها، آنهایی هستند که از این دارایی های ناملموس به نحو بهتر و سریع تری استفاده می کنند.
مطالعات اخیر نشان داده اند که برخلاف کاهش بازدهی منابع سنتی (مثل پول، زمین، ماشین آلات و غیره) دانش واقعاً منبعی برای افزایش عملکرد کسب و کار است(بنتیس ، 1999، 402-391) . آنچه حتی بیشتر درخور توجه است این است که بازار به مدت طولانی ارزش دانش و عوامل نامشهود دیگر را در فرآیند ایجاد ارزش تشخیص داده است اخیراً اندازه این « ارزش پنهان » تغییر کرده است. برای مثال، در سال 1996 دارایی های خالص شرکت مرک فقط 12.3 درصد ارزش بازاری اش، در سال 1996 دارایی های شركت کوکاکولا تنها 4 درصد از ارزش بازاری اش و دارایی های مایکروسافت 6 درصد ارزش بازاری اش را پوشش داده بود هروی و لوزچ ،1999 بر این اساس، موفقیت حال و آینده در رقابت بین سازمانها، تا حد کمی مبتنی بر تخصیص استراتژیک منابع فیزیکی و مالی و تا حد زیادی مبتنی بر مدیریت استراتژیک دانش خواهد بود. چالش مدیران، آماده کردن محیط مناسب برای رشد و پرورش ذهن انسان در سازمان دانش محور است(همان منبع ، 47-40)3.
بنابراین توانایی مدیریت دانش، مهارت اساسی مدیران در این سازمان ها است.
با این همه، متأسفانه از آنجاییکه ماهیت دانش، نامشهود و ناملموس است و نمی توان آن را توسط هیچ یک از مقیاس های سنتی حسابداری مالی اندازه گیری کرد، ریسک فراموشی دانش و سایر دارایی‌های ناملموس سازمان برای مدیران وجود دارد. چارلز هندی در نتیجه مشاهدات خود دریافت که مدیران ارشد سازمان ها تنها از 20 درصد دانش موجود در سازمانهایشان استفاده می کنند. در حقیقت، محیط کسب و کار مبتنی بر دانش در بسیاری از کشورهای جهان، مستلزم یک مدل و نام گذاری جدید است که دربرگیرنده عوامل ناملموس سازمان باشد. در این وضعیت، رشته نوظهور سرمایه فکری توجه روز افزونی را به خود جلب کرده است (بنتیس ،1996، 47-40 ) . روس و همکاران بحث می‌کنند که از دیدگاه استراتژیک، سرمایه فکری می تواند در ایجاد و کاربرد دانش برای افزایش ارزش سازمان مورد استفاده واقع می شود.
امروزه رشته در حال تکوین سرمایه فکری یک موضوع هیجان انگیز هم برای محققان و هم برای دست اندرکاران سازمانی شده است.
اخیراً تحقیقات زیادی درباره موضوع سرمایه فکری انجام شده است، بسیاری از منابع شرکت مانند دارایی های فیزیکی یا مالی، صرف دارایی های ناملموس شده اند که این دارایی ها کمیاب، با ارزش و غیر قابل تعویض می باشند (روس ،1997 ، 426-413) .
بعد از گذشت یک دهه از اقتصاد دانش محور، بنگاه ها شروع به طبقه بندی و ذخیره کردن سرمایه های ناملموس خود، که شامل تجربه و دانش می باشد، کرده اند. در حال حاضر شرکت های بزرگ دنیا، گزارش سرمایه فکری را بعنوان مکمل و ضمیمه گزارش سالانه شان منتشر می کنند.
همانطور که بنتیس اشاره می کند، چارلز هندی ارزش سرمایه های فکری در یک شرکت را سه تا چهار برابر ارزش دارایی های مشهود می داند. از سوی دیگر مدیران سازمانها بیان می کنند که معمولاً از 20 درصد دانش سازمان بهره می گیرند، در حالیکه هیچ دارایی مشهودی را بیکار نمی گذارند. از اینرو تلاش فراوانی در جهت سنجش سرمایه های فکری و مدیریت آنها آغاز شده است.
در دهه اخیر شرکت ها، توجه ویژه ای را برای اندازه گیری سرمایه های فکری برای ارائه گزارش به طرف های ذینفع ابراز کرده و در پی یافتن روشی برای ارزیابی دارایی های ناملموس داخلی و استخراج ارزش نامحسوس، در سازمانها می باشند (یانگ چو ، 2006، 85) . در حقیقت سرمایه فکری یک مدل جدید کاملی را برای مشاهده ارزش واقعی سازمانها فراهم می آورد و با استفاده از آن می‌توان ارزش آتی شرکت را نیز محاسبه کرد.
سرمایه فکری توسط رشته های مختلفی مفهوم سازی شده است. برای مثال، حسابداران علاقه مند به اندازه گیری آن در ترازنامه هستند، متخصصان تکنولوژی اطلاعات درصدد کد گذاری آن در سیستم های اطلاعاتی هستند، روانشناسان تمایل دارند ذهن ها را توسعه دهند، مدیران منابع انسانی تمایل دارند بازدهی سرمایه گذاری را از طریق آن محاسبه کنند و کارکنان آموزش و توسعه تمایل دارند مطمئن شوند که آنها می توانند آن را در برنامه های توسعه منابع انسانی قرار دهند.
در این فصل ابتدا در بخش اول به تعاریف و مفاهیم مختلف سرمایه فکری و طبقه بندی سرمایه فکری و روش های سنجش سرمایه فکری و در بخش دوم به تعاریف راهبری شرکت و تعاریف ساختارهای هیئت مدیره و سرمایه گذاران پرداخته و در آخر هم به بررسی پیشینه تحقیق اختصاص یافته است .

2-1-2- مروری بر چشم انداز تاریخی سرمایه فکری
حسابداری سوئدی به نام کارال اریک سیوبی در سال 1979 که بعدها به عنوان یکی از بنیانگذاران علم مدیریت دانش معرفی شد، با پرسشی بزرگ روبرو گردید. دفاتر حسابداری (ارزش دفتری) یکی از شعبه های معروف سازمانی که او در آنجا کار می کرد تنها، یک کرون ارزش را نشان می داد، در حالی........................

 

 

-1-2 سنجش سرمایه فکری
1-1-6-2 دلایل سنجش سرمایه فکری
بسیاری از پژوهشگران معتقدند که رشد ارزش شرکت¬ها بیش از رشد ارزش دفتری شان می‌باشد در حقیقت گزارشگری مالی سنتی نمی¬تواند ارزش واقعی شرکت را محاسبه نماید و فقط به اندازه‌گیری ترازنامه مالی کوتاه مدت و دارایی¬های ملموس اکتفا می¬کند.
سازمان¬ها بنا بر ایده اندرسون ،2004 به چهار دسته از دلایل ممکن است سرمایه‌های فکری خود را مورد سنجش قرار دهند که عبارتند از :
 بهبود مدیریت داخلی
 بهبود گزارشدهی به خارج سازمان
 مبادلات این سرمایه
 دلایل قانونی بهبود حسابداری
در این میان شکاف بین ارزش بازار سازمان و ارزش خالص دارایی¬های مشهود که در واقع سهام ناشی از دارایی¬های نامشهود تلقی می¬شود روز به روز بیشتر توجه سرمایه¬گذاران را جلب می¬نماید. زمانی که این شکاف کوچک باشد بازگشت سرمایه از طریق درآمد سازمان یا دست کم دارایی¬های مشهود آن به شکل منطقی قابل پیش¬بینی خواهد بود. اما دارایی¬هایی به شکل دانش و نشان تجاری بسیار بیشتر در معرض تهدید قرار دارند و تحقق آنها دشوارتر است. ولی به هر حال سرمایه¬گذاران جهت درک بهتر وضعیت سازمان به شاخص¬هایی نیاز دارند که قابل اطمینان باشند (اندرسون ،2004، 242-230) .
اگر چه، روش¬های سنتی حسابداری به طور قابل ملاحظه ای به درک ارزش کسب و کار کمک می‌کنند، با این وجود در یک سازمان دانش محور، که در آن دانش بخش بزرگی از ارزش یک محصول و همچنین ثروت یک سازمان را تشکیل می¬دهد، روش¬های سنتی حسابداری که مبتنی بر دارایی¬های ملموس و نیز اطلاعات مربوط به عملیات گذشته سازمان هستند، برای ارزشگذاری سرمایه فکری، که بزرگترین و ارزشمندترین دارایی برای بسیاری از سازمان¬ها است، ناکافی هستند (سولیون ،2000، 340-328) .
دیدگاه اندازه¬گیری سرمایه فکری بر چگونگی ایجاد مکانیزم¬های اندازه‌گیری جدید برای گزارش دهی متغیرهای غیرمالی یا کیفی سرمایه فکری در کنار داده¬های سنتی، کمی یا مالی تمرکز دارد (جانسون ،1992،64) . در مقایسه با حسابداری مالی سنتی، اندازه‌گیری سرمایه فکری موضوعات مهمی، مثل سرمایه انسانی، رضایت مشتری و نوآوری را در برمی¬گیرد. بنابراین، رویکرد سرمایه فکری برای سازمان¬هایی که می¬خواهند از ارزش عملکرد شان به خوبی آگاهی داشته باشند، جامع¬تر است. تفاوت¬های بین این دو رویکرد معنی¬دار هستند، در حالی¬ که حسابداری مالی به گذشته گرایش دارد، اندازه¬گیری سرمایه فکری آینده نگر است. اندازه¬گیری سرمایه فکری واقعیت¬های نرم (کیفیت¬ها) را در برمی-گیرد، در حالی¬که حسابداری مالی واقعیت¬های سخت(کمیت ها) را اندازه¬گیری می¬کند. اندازه-گیری سرمایه فکری بر ایجاد ارزش تمرکز دارد، در حالی¬ که حسابداری مالی بازدهی عملیات گذشته و جریان نقدینگی را منعکس می‌سازد. به تدریج مشخص شده است که اندازه-گیری مالی سنتی در هدایت تصمیم¬گیری استراتژیک ناکافی است. و باید با اندازه¬گیری سرمایه فکری تکمیل یا حتی جایگزین شود. در اینصورت، مدیران به خوبی می¬توانند از وضعیت موجود (نقاط قوت و ضعف) مدیریت سرمایه فکری¬شان مطلع شوند.
به طور مشخص، اندازه¬گیری سرمایه فکری در تصدیق توانایی سازمان برای تحقق اهداف استراتژیک، نمایش تحقیق و توسعه، فراهم ساختن اطلاعات پشتیبانی برای بهبود پروژه¬ها و تأیید اهمیت برنامه¬های تحصیلی و آموزشی مفید است. اندازه¬گیری سرمایه فکری به عنوان یک روش مهم مدیریت بازاریابی و کسب و کار استراتژیک نیز، بیش از اینکه یک ابزار ارتباط با سهامداران یا سرمایه¬گذاران باشد، به عنوان یک ابزار مدیریت درون سازمانی مفیدتر خواهد بود(بونیتس ،2000، 100-85) .
بنابراین، چون شناسایی سرمایه فکری یک مسأله استراتژیک کلیدی است، در نتیجه، وضعیت موجودش بایستی به طور منظم به هیئت مدیره گزارش داده شود. در یک جمله، اندازه¬گیری سرمایه فکری برای مدیریت سرمایه فکری مهم است؛ بدین معنی که مدیریت موثر سرمایه فکری به اندازه¬گیری موثر آن بستگی دارد. بر اساس گزارشات ارائه شده، یک تعداد از شرکت¬ها شروع به پیگیری، ارزشگذاری و ایجاد ابزارهایی برای حمایت از سرمایه فکری¬شان کرده‌اند (هروی و لوسچ، 1999،104) . با این وجود، شاید هنوز نیمی از مدیران شركت¬ها برای کسب مزیت از این دانش آمادگی ندارند. یک بانک فکری سوئیسی در نتیجه مطالعات خود درباره سرمایه فکری دریافت که به دلیل فقدان اندازه¬گیری سرمایه فکری تنها 20 درصد از دانش موجود یک سازمان در عمل مورد استفاده قرار می¬گیرد. اندازه¬گیری سرمایه فکری از اواسط دهه 1990 یک حوزه تحقیقاتی برای محققان و دست اندرکاران سازمان¬ها شده است. هر دو گروه تلاش¬های زیادی برای اندازه¬گیری و ارزشیابی سرمایه فکری انجام داده¬اند (سولیون ،2000، 340-328) .
از طرف دیگر اکثر شرکت¬هایی که سرمایه فکری شان را اندازه¬گیری می¬کنند، بر مبنای نتایج حاصل از اندازه¬گیری¬های خود گزارش سرمایه فکری را تهیه می¬کنند. برخی از شرکت¬های پیشرو شروع به انتشار این گزارش¬ها کرده¬اند، بسیاری از آنها با درصدی از خطا، با ایجاد شاخص های جدید، سرمایه فکری را اندازه¬گیری می¬کنند. این شرکت¬ها گزارش¬های سرمایه فکری خود را، در پرتو تجربه خود در زمینه مدیریت دانش و نیز اندازه¬گیری سرمایه فکری یا تجربه سایرین، تهیه می¬کنند. شرکت¬های اروپایی به طور مشخص در بحث اندازه-گیری و گزارش دهی سرمایه فکری پیشرو هستند.
این روند در شرکت های سوئدی و دانمارکی شروع شد، سپس به جنوب اروپا گسترش یافت. واقعیت مهم دیگر این است که بسیار قبل از اینکه انجمن¬های حسابداری درباره این منبع سازمانی مبتنی بر دانش ابراز نگرانی کنند، ابتکار عمل اندازه¬گیری و گزارشگری سرمایه فکری از دنیای مدیریت ظهور پیدا کرد. در این مورد ابتکار عمل یک گروه از شرکت¬های پیشرو آغازگر اقدام مشابه سایر شرکت¬ها شد و همچنین باعث بیداری انجمن¬های حسابداری و دانشگاه¬ها گردید.
اکثر شرکت¬ها بر روی این واقعیت که سرمایه فکری به سه جزء : سرمایه انسانی، سرمایه ارتباطی و سرمایه ساختاری تقسیم می¬شود، توافق دارند. با این وجود، هر گزارش سرمایه فکری یک مورد خاص است.
برخی از شرکت¬ها این گزارش را به طور سالانه منتشر می¬کنند. از طرف دیگر، در برخی از شرکت¬ها این گزارش به عنوان یک مدرک جداگانه از گزارش سالانه سنتی منتشر می-شود، درحالی¬که در برخی دیگر از شرکت¬ها این گزارش، فصلی از گزارش سالانه را تشکیل می¬دهد. گزارش¬های سرمایه فکری همچنین از نظر حجم مطلب متفاوت هستند، از پنج تا بیست و پنج صفحه در تغییر هستند.
نکته مهم دیگر، گرایش سازمان¬ها از استفاده از معیارهای سنتی مالی مانند نرخ بازده سرمایه به سمت معیارهای مبتنی بر ارزش مانند ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده بازار است. از سوی دیگر برای مدیریت دانش باید همزمان از معیارهای مالی و غیرمالی استفاده کرد و سیستم‌های اندازه¬گیری یکپارچه را بکار برد (احمد ،1999،102-97) .

2-1-6-2 منافع و مزایای اندازه‌گیری سرمایه فكری
 شناسایی و نقشه‌یابی (نقشه‌برداری ) دارایی¬های نامشهود
 شناخت الگوهای جریان¬های دانشی در درون سازمان
 اولویت‌بندی مباحث دانشی حیاتی و سرنوشت‌ساز
 تسریع و شتاب دادن به الگوهای یادگیری درون سازمانی

 شناسایی بهترین عملیات و اشاعه آن در سرتاسر سازمان
 تحت نظارت داشتن مستمر ارزش دارایی¬ها و پیدا کردن راه¬هایی برای افزایش ارزش آنها
 درک شبکه‌های اجتماعی سازمان و شناسایی عاملان تغییر
 افزایش نوآوری
 درک بیشتری از این موضوع که چگونه دانش، یکسری روابط متقابل را بوجود می‌آورد.
 افزایش فعالیت¬های همکاری و فرهنگ تسهیم دانش در نتیجه افزایش آگاهی از منافع و مزایای مدیریت دانش
 افزایش خود ادراکی کارکنان از سازمان و افزایش انگیزش آنها
 ایجاد و خلق فرهنگ عملکردگرا
 افزایش شفافیت
 افزایش قیمت سهام
 بهبود خط مشی‌گذاری در سطح ملی و کاهش شکاف اطلاعاتی در بازارهای مالی و موفقیت شرکتها در زمینه اجرای استراتژی¬های خود و ... (کننان ،2004، 413-389) .
چرا با وجود اینکه اندازه‌گیری سرمایه فكری دارای این چنین مزایایی است، تلاش¬های کمی در این زمینه صورت گرفته است ؟
شاید یکی از مهمترین دلایل این امر، بخاطر عدم اجماع در مفهوم، طبقه‌‌بندی¬ها و اجزای سرمایه فكری و گوناگونی و تعدد روش¬های اندازه‌گیری سرمایه فكری است که شرکت¬ها را به اندازه‌گیری سطح سرمایه‌های فکری خود، راغب نمی‌کند.
اندازه‌گیری و گزارش‌دهی سرمایه فكری هزینه‌های عملیاتی را افزایش می‌دهد که محصول قوانین جدید است.اندازه‌گیری و گزارش‌دهی سرمایه فكری موجب می‌شود که برخی از اطلاعات حساس رقابتی که قبلاً فاش نشده بود در قلمرو عمومی افشا شود که ممکن است به ضرر سازمان تمام شود.
ارزشگذاری سرمایه فكری برخلاف دارایی¬های مشهود، خیلی ذهنی است یک نمونه کوچک از این موضوع اندازه‌گیری مهارت¬های فنی شرکت¬های با تكنولوژی پیشرفته و بالا است.
استانداردهای اندازه‌گیری و گزارش‌دهی هنوز درمراحل ابتدایی خود بسر می‌برند و مبهم و ساختار نیافته هستند)سیدرامن ، 2002، 148-128) .
با افزایش پیچیدگی طبقه‌بندی سرمایه فكری، عملیات حسابداری سنتی نمی‌تواند برای شناسایی و اندازه‌گیری دارایی¬های نامشهود جدید در سازمان، بویژه در سازمان¬هایی که مبتنی بر دانش هستند، کاری انجام دهد (پتی ،2000، 176-155) .
مطالعه و اندازه‌گیری سرمایه فكری بیشتر به عنوان یک هنر توصیف می‌شود تا یک علم و دربرگیرنده عوامل روانی و خلاقیت و شامل ترکیبی از مطالعات رفتاری است(لیم ،2004،214) .
بیشتر تحقیقات انجام شده در زمینه سرمایه فكری ، پیمایشی و مطالعه موردی بوده است و برای درک بهتر از روش¬های اندازه‌گیری سرمایه فكری باید از سایر روش¬های تحقیق نیز استفاده کرد. استفاده از رویکرد اقدام پژوهشی و رویکردهای چند روشی و متعدد در این زمینه بسیار مفید است (پتی ،2000، 176-155) .
اما یکی از مهمترین مشکلات در زمینه اندازه‌گیری سرمایه فكری به روش¬ها و سیستم‌های ناکارآمد و ناکارای حسابداری و پارادایم حسابداری سنتی مربوط می‌شود.
تسلط به موضوع و بحث سرمایه فكری و اندازه‌گیری سرمایه فكری مستلزم وجود افرادی است که در زمینه استراتژی، مدیریت دانش، منابع انسانی و جامعه‌شناسی و سایر علوم انسانی تخصص داشته باشند که این موضوع در جهانی که به تخصص‌گرایی در یک زمینه خاص توجه دارد متناقض است (کننان ،2004، 413-389) .

3-1-6-2 برخی از محدودیت¬های سیستم حسابداری سنتی از نظر بونتیس
رویکردهای موجود در حسابداری سنتی به یک سازمان بصورت یک کل مرتبط می‌شوند و نمی‌توانند بخش¬های انفرادی یا کارکنان دانش محور را مورد توجه قرار دهند.
آنها نمی‌توانند توازنی بین پیش‌بینی‌های گذشته‌نگر و پیش‌بینی¬های آینده‌نگر خود برقرار کنند (عدم توازن بین معیارهای مالی یا کمی و معیارهای غیرمالی یا کیفی)
پویایی¬های رفتاری و اثرات آن بر روی اقتصاد سازمانی اندازه‌گیری نمی‌شود.
هیچ سیستمی برای اندازه‌گیری اثربخشی فرآیند در شکل‌گیری و انتقال دانش ضمنی وجود ندارد (همان منبع، 413-389)6.
بطور خلاصه چنین می‌توان گفت که :
پارادایم حسابدرای سنتی برای عصر صنعتی مناسب بوده است زیرا بیشتر دارایی¬های شرکت¬ها مشهود بوده‌اند و این پارادایم فقط به معاملات انجام شده در گذشته توجه می‌کند ولی با ورود به اقتصاد دانش محور، این پارادایم دیگر دارای کارایی لازم نیست و پارادایم حسابدرای جدیدی در حال مطرح شدن است (سیدرامن ،2002، 148-128) .
رویکردهای اندازه‌گیری سرمایه فكری حقایق نرمی مانند کیفیت¬ها را در برمی‌گیرند در حالی-که معیارهای حسابداری حقایق سختی مانند کمیت¬ها را اندازه‌گیری می‌کند.
اندازه‌گیری سرمایه فكری بر روی خلق و ایجاد ارزش تکیه می‌کند درحالی¬که حسابداری سنتی، پیامدهای معاملات گذشته و جریان¬های نقدی گذشته را که تحقق یافته است، منعکس می‌کند.
رویکردهای سرمایه فكری تمایل به آینده دارند (آینده‌نگر) در حالی که رویه‌های حسابداری سنتی در مقابل گذشته‌نگر هستند (چن ،2004، 100-85) .
بطور تدریجی این موضوع تایید شده است که اندازه‌گیری و سنجش مالی سنتی، در راهنمایی و رهنمود خط مشی¬گذاری استراتژیک دولت¬ها ناکافی و ناتوان است. این رویکرد نیاز دارد تا با اندازه‌گیری‌های جدیدی مانند سرمایه فكری جایگزین یا تکمیل شود. این موضوع باعث شده است که بحث اندازه‌گیری سرمایه فكری در سطح

قیمت قبلی : 450000 ریال

قیمت جدید : 41000 تومان  |   جهت خرید محصول بر روی تصویر روبرو کلیک نمایید :

خرید آنلاین این مطلب





0 نظر
نام:*
ایمیل:*
متن نظر:
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
کد را وارد کنید: *


تماس با ما
کد تماس با ما